अष्टकूट मिलन
कुंडली मिलन वर आणि वधूच्या चंद्रराशी आणि जन्मनक्षत्रावर होते — संपूर्ण कुंडलीवर नाही. याच दोहोंतून आठ कूट बनतात, आणि आठही कूटांचे गुण मिळून छत्तीस होतात.
1
मन आणि आध्यात्मिक स्तर
राशींपासून चार वर्ण बनतात — ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र. जलराशी ब्राह्मण, अग्नी क्षत्रिय, पृथ्वी वैश्य, वायू शूद्र. वराचा वर्ण वधूच्या बरोबरीचा किंवा वरचा असेल तर गुण मिळतो. ही जात नव्हे, मनाच्या प्रवृत्तीची पातळी आहे.
2
परस्पर आकर्षण आणि प्रभाव
बारा राशी पाच वर्गांत विभागल्या जातात — चतुष्पद, मनुष्य, जलचर, वनचर, कीट. धनु आणि मकर अर्ध्या-अर्ध्या विभागल्या आहेत, म्हणून चंद्राचा अंशही पाहिला जातो. कोण कोणावर सहज प्रभाव ठेवेल हे यातून कळते.
3
एकमेकांचे भाग्य आणि आरोग्य
वराच्या नक्षत्रापासून वधूचे, आणि वधूपासून वराचे — दोन्ही दिशांनी मोजणी होते, नऊने भागून. विपत्, प्रत्यक् आणि वध अशुभ; जन्म, संपत्, क्षेम, साधक, मित्र आणि अतिमित्र शुभ. प्रत्येक दिशेचे दीड गुण.
4
नैसर्गिक अनुकूलता
सत्तावीस नक्षत्रांच्या चौदा योनी आहेत — अश्व, गज, मेष, सर्प, श्वान, मार्जार, मूषक, गाय, महिष, व्याघ्र, मृग, वानर, नकुल, सिंह. एकच योनी असेल तर पूर्ण चार गुण; शत्रू-योनी (गाय-व्याघ्र, सर्प-नकुल अशा सात जोड्या) शून्य.
5
मनाची मैत्री
दोघांच्या चंद्रराशीचे स्वामी एकमेकांना मित्र, सम की शत्रू मानतात — आणि हे दोन्ही बाजूंनी पाहिले जाते, कारण हे नाते नेहमी सारखे नसते: चंद्र बुधाला मित्र मानतो, पण बुध चंद्राला शत्रू — अशा जोडीला 1 गुण.
6
स्वभावाचा मेळ
नक्षत्रे तीन गणांत विभागली आहेत — देव, मनुष्य, राक्षस. एकच गण असेल तर सहाही गुण; देव वर व मनुष्य वधूत सहा, मनुष्य वर व देव वधूत पाच; देव-राक्षसात एक; मनुष्य-राक्षसात शून्य. शून्य आले तरी निवारणाचे शास्त्रीय नियम आहेत.
7
प्रेम, संतती आणि समृद्धी
दोघांच्या चंद्रराशींमधील अंतर. 6-8, 2-12 आणि 5-9 चे अंतर दोष मानले गेले आहे. पण एकच राशी असेल, नक्षत्र-स्वामी एक असेल, किंवा राशी-स्वामी एकच असतील वा मित्र असतील — तर दोष निरस्त होतो.
8
आरोग्य आणि संततिसुख
नक्षत्रे तीन नाड्यांत विभागली आहेत — आदि, मध्य, अंत्य. दोघांची नाडी वेगळी असेल तर पूर्ण आठ गुण; एकच असेल तर शून्य. हा अष्टकूटातील सर्वात भारी कूट आहे आणि गुणसंख्येने कापला जात नाही.
| गुण | काय मानले जाते |
|---|---|
| 18 पेक्षा कमी | मोजणी कमी — पूर्ण वाचन पुढे |
| 18 – 24 | मध्यम — उपायांसह |
| 25 – 32 | चांगला मेळ |
| 33 – 36 | उत्तम मेळ |
पण केवळ मोजणी पुरेशी नाही. नाडी, भकूट किंवा गणाचे शून्य गुणसंख्येने कापले जात नाही — 28 गुण मिळाले तरी नाडी दोष अनिरस्त असेल तर शास्त्र त्याला निर्बाध संमती मानत नाही. म्हणूनच आमचे मिलन या तिघांची वेगळी तपासणी करते.
मिलनाची सर्वात रूढ पद्धत म्हणजे छत्तीसांपैकी गुण मोजायचे आणि त्याच आकड्यावर बोलणं संपवायचं. आम्ही तसं करत नाही. आमचा निर्णय 39 वेगवेगळी मते वजनासह तोलून बनतो — सप्तम भाव, नवांश, सप्तांश, कलत्र-कारकाचं बळ, विंशोपक, जैमिनीचं उपपद आणि दाराकारक, दशा-काळ, मांगलिक, मारण कारक स्थान, बीज-क्षेत्र स्फुट, आणि बाकीचे. या सर्वांचं एकूण वजन 29.7 आहे, आणि त्यात छत्तीसही गुण मिळून एकच मत आहेत — पूर्ण निर्णयाच्या सुमारे 3.4%. नाडी, भकूट आणि गण यांची स्वतःची वेगळी मते जरूर आहेत, कारण त्यांचा शून्य गुणांच्या संख्येने झाकला जात नाही. पण तीही 39 पैकी एकेकच आहेत. ही रचना जाणूनबुजून आहे: गुणांची गणती पूर्ण निर्णयाचा विसावा हिस्साही नसेल, तर कमी गुण पाहून कुणाला विवाहापासून रोखणं गणितानेच चुकीचं आहे.
तारीख, वेळ आणि ठिकाण — तिन्ही जितकी अचूक, मिलनही तितकेच अचूक. वेळ आठवत नसेल तरी चालेल.