1
વર્ણ
મન અને આધ્યાત્મિક સ્તર
રાશિઓમાંથી ચાર વર્ણ બને છે — બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર. જળરાશિ બ્રાહ્મણ, અગ્નિ ક્ષત્રિય, પૃથ્વી વૈશ્ય, વાયુ શૂદ્ર. વરનો વર્ણ કન્યાની બરાબર કે ઉપર હોય તો ગુણ મળે છે. આ જાતિ નથી, મનની પ્રવૃત્તિનું સ્તર છે.
અષ્ટકૂટ મિલન
કુંડળી મિલન વર અને કન્યાની ચંદ્રરાશિ અને જન્મનક્ષત્ર પર થાય છે — આખી કુંડળી પર નહીં. આ બંનેમાંથી આઠ કૂટ બને છે, અને આઠેય કૂટના ગુણ મળીને છત્રીસ થાય છે.
1
મન અને આધ્યાત્મિક સ્તર
રાશિઓમાંથી ચાર વર્ણ બને છે — બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર. જળરાશિ બ્રાહ્મણ, અગ્નિ ક્ષત્રિય, પૃથ્વી વૈશ્ય, વાયુ શૂદ્ર. વરનો વર્ણ કન્યાની બરાબર કે ઉપર હોય તો ગુણ મળે છે. આ જાતિ નથી, મનની પ્રવૃત્તિનું સ્તર છે.
2
પરસ્પર આકર્ષણ અને પ્રભાવ
બાર રાશિઓ પાંચ વર્ગોમાં વહેંચાય છે — ચતુષ્પદ, મનુષ્ય, જલચર, વનચર, કીટ. ધનુ અને મકર અડધી-અડધી વહેંચાયેલી છે, તેથી ચંદ્રનો અંશ પણ જોવાય છે. કોણ કોના પર સહજ પ્રભાવ રાખશે તે આનાથી જણાય છે.
3
એકબીજાનું ભાગ્ય અને આરોગ્ય
વરના નક્ષત્રથી કન્યાનું, અને કન્યાથી વરનું — બંને દિશામાં ગણતરી થાય છે, નવથી ભાગીને. વિપત્, પ્રત્યક્ અને વધ અશુભ; જન્મ, સંપત્, ક્ષેમ, સાધક, મિત્ર અને અતિમિત્ર શુભ. દરેક દિશાના દોઢ ગુણ.
4
સ્વાભાવિક અનુકૂળતા
સત્તાવીસ નક્ષત્રોની ચૌદ યોનિઓ છે — અશ્વ, ગજ, મેષ, સર્પ, શ્વાન, માર્જાર, મૂષક, ગાય, મહિષ, વ્યાઘ્ર, મૃગ, વાનર, નકુલ, સિંહ. એક જ યોનિ હોય તો પૂરા ચાર ગુણ; શત્રુ-યોનિ (ગાય-વ્યાઘ્ર, સર્પ-નકુલ જેવી સાત જોડી) શૂન્ય.
5
મનની મિત્રતા
બંનેની ચંદ્રરાશિના સ્વામી એકબીજાને મિત્ર, સમ કે શત્રુ માને છે — અને એ બંને તરફથી જોવાય છે, કારણ કે આ સંબંધ હંમેશાં સરખો નથી: ચંદ્ર બુધને મિત્ર માને છે, પણ બુધ ચંદ્રને શત્રુ — આવી જોડીને 1 ગુણ.
6
સ્વભાવનો મેળ
નક્ષત્રો ત્રણ ગણોમાં વહેંચાયેલા છે — દેવ, મનુષ્ય, રાક્ષસ. એક જ ગણ હોય તો છએ ગુણ; દેવ વર અને મનુષ્ય વધૂમાં છ, મનુષ્ય વર અને દેવ વધૂમાં પાંચ; દેવ-રાક્ષસમાં એક; મનુષ્ય-રાક્ષસમાં શૂન્ય. શૂન્ય આવે તો પણ નિવારણના શાસ્ત્રીય નિયમો છે.
7
પ્રેમ, સંતાન અને સમૃદ્ધિ
બંનેની ચંદ્રરાશિઓ વચ્ચેનું અંતર. 6-8, 2-12 અને 5-9નું અંતર દોષ મનાયું છે. પણ એક જ રાશિ હોય, નક્ષત્ર-સ્વામી એક હોય, કે રાશિ-સ્વામી એક જ હોય કે મિત્ર હોય — તો દોષ નિરસ્ત થઈ જાય છે.
8
આરોગ્ય અને સંતાનસુખ
નક્ષત્રો ત્રણ નાડીઓમાં વહેંચાયેલા છે — આદિ, મધ્ય, અંત્ય. બંનેની નાડી અલગ હોય તો પૂરા આઠ ગુણ; એક જ હોય તો શૂન્ય. આ અષ્ટકૂટનો સૌથી ભારે કૂટ છે અને ગુણોની સંખ્યાથી કપાતો નથી.
| ગુણ | શું મનાય છે |
|---|---|
| 18થી ઓછા | ગણતરી ઓછી — પૂરું વાચન આગળ |
| 18 – 24 | મધ્યમ — ઉપાયો સાથે |
| 25 – 32 | સારો મેળ |
| 33 – 36 | ઉત્તમ મેળ |
પણ ફક્ત ગણતરી પૂરતી નથી. નાડી, ભકૂટ કે ગણનું શૂન્ય ગુણોની સંખ્યાથી કપાતું નથી — 28 ગુણ મળે તો પણ નાડી દોષ અનિરસ્ત હોય તો શાસ્ત્ર તેને નિર્બાધ સંમતિ માનતું નથી. તેથી જ અમારું મિલન આ ત્રણેયની અલગ તપાસ કરે છે.
મિલનની સૌથી સામાન્ય રીત એ છે કે છત્રીસમાંથી ગુણ ગણી લેવાય અને એ જ આંકડા પર વાત પૂરી થાય. અમે એવું કરતા નથી. અમારો નિર્ણય 39 અલગ-અલગ મતોને વજન સહિત તોલીને બને છે — સપ્તમ ભાવ, નવાંશ, સપ્તાંશ, કલત્ર-કારકનું બળ, વિંશોપક, જૈમિનીનું ઉપપદ અને દારાકારક, દશા-કાળ, માંગલિક, મારણ કારક સ્થાન, બીજ-ક્ષેત્ર સ્ફુટ, અને બાકીનાં. આ બધાંનું કુલ વજન 29.7 છે, અને તેમાં છત્રીસેય ગુણ મળીને એક જ મત છે — આખા નિર્ણયનો લગભગ 3.4%. નાડી, ભકૂટ અને ગણનાં પોતાનાં અલગ મત જરૂર છે, કારણ કે તેમનો શૂન્ય ગુણોની સંખ્યાથી ઢંકાતો નથી. પણ એ પણ 39 માંથી એક-એક જ છે. આ રચના જાણીજોઈને છે: જો ગુણ-ગણતરી આખા નિર્ણયનો વીસમો ભાગ પણ ન હોય, તો ઓછા ગુણ જોઈને કોઈને લગ્નથી રોકવું ગણિતથી જ ખોટું છે.
તારીખ, સમય અને સ્થળ — ત્રણેય જેટલા સાચા, મિલન એટલું જ ચોક્કસ. સમય યાદ ન હોય તો પણ ચાલશે.