નામ પરથી કુંડળી મિલનમાં વર અને કન્યાના પ્રચલિત નામનો પહેલો અક્ષર લેવાય છે. અવકહડા ચક્રમાં (નક્ષત્ર-પાદ અને અક્ષરોનું જૂનું કોષ્ટક) એ અક્ષર જે નક્ષત્ર-પાદનો હોય, તેના પરથી ચંદ્ર-રાશિ અને નક્ષત્ર માની લેવાય છે. પછી અષ્ટકૂટના 36 ગુણ ગણાય છે. આ ફક્ત અનુમાન છે. જન્મ તારીખ ખબર હોય, તો મિલન તેના પરથી જ કરાવો.
લગ્નની વાત ઘણી વાર નામથી જ શરૂ થાય છે. માસીનો ફોન આવે — "છોકરાનું નામ ચિરાગ છે, છોકરીનું કિંજલ" — અને ઘરમાં તરત સવાલ ઊઠે કે નામ પરથી ગુણ કેટલા મળે છે. ગૂગલ પર લોકો 'kundli milan by name' કે હિન્દીમાં 'naam se kundli milan' લખીને આ જ પૂછે છે. આ લેખમાં કુંડળી મિલન જ્યોતિષની ટીમ આ રીત પગલે-પગલે સમજાવે છે — નામ પરથી નક્ષત્ર કેવી રીતે નીકળે, આઠમાંથી કયો કૂટ શેના પર ટકે, બે નામનો આખો હિસાબ, આ રીત ક્યાં ચૂકે છે, અને જન્મ તારીખ હાથમાં આવે ત્યારે મિલન પાકું કેવી રીતે થાય.
નામ પરથી કુંડળી મિલન એટલે શું
બાળકનું નામ પાડતી વખતે દિશા આવી હોય છે: જન્મ સમયનો ચંદ્ર, પછી નક્ષત્ર-પાદ, પછી નામનો પહેલો અક્ષર. નામ પરથી મિલન આ જ રસ્તે ઊલટું ચાલે છે: નામનો પહેલો અક્ષર, પછી નક્ષત્ર-પાદ, પછી ચંદ્ર-રાશિ અને નક્ષત્ર. એટલે કે અહીં માની લેવાય છે કે વ્યક્તિનું નામ તેના જન્મ નક્ષત્રના અક્ષર પરથી પડ્યું હતું.
વૈદિક જ્યોતિષમાં ગુણ મિલન બંનેના ચંદ્ર પર ઊભું છે. ચંદ્ર મનનો કારક (પ્રતિનિધિ ગ્રહ) છે. અષ્ટકૂટના (આઠ કસોટીવાળા મિલનના) આઠેય કૂટ કાં તો ચંદ્ર-રાશિ પરથી બને છે, કાં તો ચંદ્ર-નક્ષત્ર પરથી. તેથી આ બંનેનો અંદાજ કોઈ રીતે મળી જાય, તો ગુણ ગણી શકાય. નામનો અક્ષર બરાબર આ જ અંદાજ આપે છે — એથી વધારે કંઈ નહીં.
પરંપરા આની છૂટ ક્યારે આપે છે
જ્યોતિષની પરંપરામાં આ શ્લોક બહુ ટાંકવામાં આવે છે:
'વિવાહે સર્વમાઙ્ગલ્યે યાત્રાયાં ગ્રહગોચરે। જન્મરાશેઃ પ્રધાનત્વં નામરાશિં ન ચિન્તયેત્॥'
અર્થ — વિવાહ, બધાં મંગળ કાર્યો, યાત્રા અને ગ્રહોના ગોચરમાં જન્મ રાશિ જ મુખ્ય છે; ત્યાં નામ રાશિનો વિચાર ન કરવો. તેની સાથે એક બીજો નિયમ પણ ચાલે છે. જેમની જન્મની વિગત જાણીતી ન હોય, તેમના માટે નામના નક્ષત્રને જ જન્મ નક્ષત્ર માનીને રાશિ, કૂટ અને બાકીનો વિચાર કરવો.
બંને વાત મળીને એક સ્પષ્ટ ક્રમ બતાવે છે. લગ્નમાં પહેલી પસંદ જન્મ રાશિ. નામ રાશિ ફક્ત ત્યારે, જ્યારે જન્મની કોઈ વિગત હાથમાં ન હોય. જૂના સમયમાં આ સ્થિતિ સામાન્ય હતી. ગામડાંમાં જન્મનો સમય તો દૂર, તારીખ પણ ઘણી વાર ક્યાંય લખાતી નહોતી. ત્યારે મહારાજ પાસે નામ જ એક આધાર રહેતો.
નામ રાશિ અને જન્મ રાશિ — બે જુદી વાત
જન્મ રાશિ એટલે જન્મની ક્ષણે ચંદ્ર ખરેખર જે રાશિમાં હતો તે. તે ગણિતથી નીકળે છે. નામ રાશિ એટલે નામના પહેલા અક્ષર પરથી બનતી રાશિ. નામ નક્ષત્ર જોઈને પાડ્યું હોય, તો બંને એક જ હશે. નામ પસંદગીથી પાડ્યું હોય, તો બંનેનો મેળ માત્ર સંયોગ. 'name parthi rashi' શોધનારા મોટા ભાગના લોકો પોતાની નામ રાશિ જાણવા માગે છે — પણ લગ્નના મિલનમાં ખરો સવાલ જન્મ રાશિનો છે.
નામ પરથી ગુણ મિલન કેવી રીતે કરવું — સાત પગલાં
'36 gun milan by name' કે 'naam se gun melapak' શોધનારા માટે આ રહી આખી રીત. રીત સરળ છે. બસ દરેક પગલે યાદ રાખવાનું કે આપણે અનુમાન લગાવી રહ્યા છીએ.
- સાચું નામ પસંદ કરો. બંનેનું પ્રસિદ્ધ નામ લો — જે નામથી વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે ઓળખાય છે. અટક લેવાતી નથી.
- પહેલો ઉચ્ચાર પકડો. નામ બોલીને જુઓ કે શરૂઆત કયા ઉચ્ચારથી થાય છે, માત્રા સાથે. "ચિરાગ"ની શરૂઆત "ચિ"થી થાય છે, માત્ર "ચ"થી નહીં.
- કોષ્ટકમાં શોધો. નીચેના કોષ્ટકમાં જુઓ કે આ ઉચ્ચાર કયા નક્ષત્રના કયા પાદનો છે. પાદ (ચરણ) એટલે નક્ષત્રનો ચોથો ભાગ.
- રાશિ લખો. એ જ પાદની સાથે રાશિ લખેલી છે. એ જ નામ રાશિ.
- રાશિ પર ટકેલા ચાર કૂટ ગણો — વર્ણ, વશ્ય, ગ્રહમૈત્રી અને ભકૂટ.
- નક્ષત્ર પર ટકેલા ચાર કૂટ ગણો — તારા, યોનિ, ગણ અને નાડી.
- દોષની છૂટ જુઓ, અને પરિણામ પર "અનુમાન" લખો. ભકૂટ, ગણ અને નાડી દોષની શાસ્ત્રીય છૂટ (પરિહાર) પણ આ જ માહિતી પરથી તપાસાય છે — જેમ કે બંનેની એક જ રાશિ, કે બંને નક્ષત્રોનો એક જ સ્વામી.
હિસાબમાં કંઈ અઘરું નથી. ખરી મુશ્કેલી પહેલા પગલામાં છે — લીધેલું નામ ખરેખર જન્મ નક્ષત્ર પરથી પડ્યું હતું કે નહીં.
આઠ કૂટ — નામ પરથી કયા આધારે બને
| કૂટ | વધુમાં વધુ ગુણ | શેના પર ટકે | નામ પરથી કેટલો ભરોસો |
|---|---|---|---|
| વર્ણ | 1 | ચંદ્ર-રાશિનો વર્ગ | રાશિ સાચી હોય તો સાચું |
| વશ્ય | 2 | ચંદ્ર-રાશિનું જૂથ | રાશિ સાચી હોય તો સાચું; ધન-મકર અડધા-અડધા વહેંચાયેલા |
| તારા | 3 | બંને નક્ષત્રો વચ્ચેની ગણતરી | નક્ષત્ર સાચું હોય તો જ |
| યોનિ | 4 | નક્ષત્રનું પશુ-પ્રતીક | નક્ષત્ર સાચું હોય તો જ |
| ગ્રહમૈત્રી | 5 | બંને રાશિ-સ્વામીની મિત્રતા | રાશિ સાચી હોય તો સાચું |
| ગણ | 6 | નક્ષત્રનો સ્વભાવ — દેવ, મનુષ્ય, રાક્ષસ | નક્ષત્ર સાચું હોય તો જ |
| ભકૂટ | 7 | બંને રાશિ વચ્ચેનું અંતર | રાશિ સાચી હોય તો સાચું |
| નાડી | 8 | નક્ષત્રની નાડી — આદ્ય, મધ્ય, અંત્ય | નક્ષત્ર સાચું હોય તો જ |
વર્ણ કૂટને વ્યક્તિની જ્ઞાતિ સાથે કોઈ લેવાદેવા નથી — એ ફક્ત રાશિઓનું શાસ્ત્રીય વર્ગીકરણ છે. આ કોષ્ટકમાંથી એક મહત્ત્વની વાત દેખાય છે. 36માંથી 21 ગુણ (તારા, યોનિ, ગણ, નાડી) નક્ષત્ર પર ટકેલા છે, અને તેમાં સૌથી ભારે નાડી પણ છે. બાકીના 15 ગુણ રાશિ પર. એટલે નામ પરથી રાશિ સાચી નીકળી પણ નક્ષત્ર ખોટું રહ્યું, તો અડધાથી વધારે ગુણ અંદાજ પર જ રહેશે.
મિલન માટે કોષ્ટક કેવી રીતે વાંચવું
નીચે 27 નક્ષત્રોના 108 પાદ છે. દરેક ખાનામાં એ પાદનો અક્ષર અને તેની રાશિ છે. ઘરમાં જેને રાશિ અક્ષર કહે છે, અને ઇન્ટરનેટ પર જે 'rashi akshar chart gujarati' તરીકે શોધાય છે, તે આ જ કોષ્ટકનું ટૂંકું રૂપ છે. મિલન માટે તેને ઊલટી દિશામાં વાંચો. પહેલાં અક્ષર શોધો. એ જ ખાનામાં રાશિ જુઓ. પછી એ હરોળની શરૂઆતમાં નક્ષત્રનું નામ, અને ઉપર પાદનો આંક વાંચો.
નક્ષત્ર-પાદ પ્રમાણે નામનો પહેલો અક્ષર
દરેક પાદ સામે તેની રાશિ પણ — જન્મ સમયે ચંદ્ર જે પાદમાં હોય, નામ તે જ અક્ષરથી.
| નક્ષત્ર | પાદ 1 | પાદ 2 | પાદ 3 | પાદ 4 |
|---|---|---|---|---|
| અશ્વિની | ચુમેષ | ચેમેષ | ચોમેષ | લામેષ |
| ભરણી | લીમેષ | લૂમેષ | લેમેષ | લોમેષ |
| કૃત્તિકા | આમેષ | ઈવૃષભ | ઉવૃષભ | એવૃષભ |
| રોહિણી | ઓવૃષભ | વા/બાવૃષભ | વી/બીવૃષભ | વૂ/બૂવૃષભ |
| મૃગશીર્ષ | વે/બેવૃષભ | વો/બોવૃષભ | કામિથુન | કીમિથુન |
| આર્દ્રા | કૂમિથુન | ખમિથુન | ઙમિથુન | છમિથુન |
| પુનર્વસુ | કેમિથુન | કોમિથુન | હામિથુન | હીકર્ક |
| પુષ્ય | હૂકર્ક | હેકર્ક | હોકર્ક | ડાકર્ક |
| આશ્લેષા | ડીકર્ક | ડૂકર્ક | ડેકર્ક | ડોકર્ક |
| મઘા | માસિંહ | મીસિંહ | મૂસિંહ | મેસિંહ |
| પૂર્વ ફાલ્ગુની | મોસિંહ | ટાસિંહ | ટીસિંહ | ટૂસિંહ |
| ઉત્તર ફાલ્ગુની | ટેસિંહ | ટોકન્યા | પાકન્યા | પીકન્યા |
| હસ્ત | પૂકન્યા | ષકન્યા | ણકન્યા | ઠકન્યા |
| ચિત્રા | પેકન્યા | પોકન્યા | રાતુલા | રીતુલા |
| સ્વાતિ | રૂતુલા | રેતુલા | રોતુલા | તાતુલા |
| વિશાખા | તીતુલા | તૂતુલા | તેતુલા | તોવૃશ્ચિક |
| અનુરાધા | નાવૃશ્ચિક | નીવૃશ્ચિક | નૂવૃશ્ચિક | નેવૃશ્ચિક |
| જ્યેષ્ઠા | નોવૃશ્ચિક | યાવૃશ્ચિક | યીવૃશ્ચિક | યૂવૃશ્ચિક |
| મૂળ | યેધન | યોધન | ભાધન | ભીધન |
| પૂર્વાષાઢા | ભૂધન | ધાધન | ફાધન | ઢાધન |
| ઉત્તરાષાઢા | ભેધન | ભોમકર | જામકર | જીમકર |
| શ્રવણ | ખીમકર | ખૂમકર | ખેમકર | ખોમકર |
| ધનિષ્ઠા | ગામકર | ગીમકર | ગૂકુંભ | ગેકુંભ |
| શતભિષા | ગોકુંભ | સાકુંભ | સીકુંભ | સૂકુંભ |
| પૂર્વ ભાદ્રપદ | સેકુંભ | સોકુંભ | દાકુંભ | દીમીન |
| ઉત્તર ભાદ્રપદ | દૂમીન | થમીન | ઝમીન | ઞમીન |
| રેવતી | દેમીન | દોમીન | ચામીન | ચીમીન |
કોષ્ટકમાં "વા/બા" જેવાં બેવડાં રૂપ પણ છે. એનો અર્થ કે એ પાદમાં બંને ઉચ્ચાર ગણાય છે. કેટલાક અક્ષરો — ઙ, ઞ, ણ, થ, ઝ, ઢ — એવા છે કે તેનાથી ભાગ્યે જ કોઈ નામ શરૂ થાય. એવા પાદમાં જન્મેલાનાં નામ મોટે ભાગે બીજા અક્ષરથી પડે છે. ત્યારે નામ પરથી મિલન તેમને સીધા ખોટા નક્ષત્રમાં બેસાડી દે છે.
નામ પરથી રાશિ કેવી રીતે જાણવી — થોડાં ઉદાહરણ
| નામ | પહેલો ઉચ્ચાર | નક્ષત્ર અને પાદ | નામ રાશિ |
|---|---|---|---|
| લતા | લા | અશ્વિની, પાદ 4 | મેષ |
| રાહુલ | રા | ચિત્રા, પાદ 3 | તુલા |
| મીનાક્ષી | મી | મઘા, પાદ 2 | સિંહ |
| ગોવિંદ | ગો | શતભિષા, પાદ 1 | કુંભ |
| સુનીલ | સુ (સૂ) | શતભિષા, પાદ 4 | કુંભ |
| દીપક | દી | પૂર્વ ભાદ્રપદ, પાદ 4 | મીન |
"સુ" અને "સૂ"માં હ્રસ્વ-દીર્ઘ માત્રાનો ફરક સામાન્ય રીતે ગણાતો નથી. નામના પહેલા અક્ષર પરથી રાશિ કાઢતી વખતે બંને વ્યક્તિ માટે આવી જ એક લીટી લખી લો — નામ, ઉચ્ચાર, નક્ષત્ર-પાદ, રાશિ. 'rashi milan by name'માં મોટા ભાગની ભૂલો આ પહેલી લીટીમાં જ થાય છે, અને લખેલું હોય તો તરત પકડાઈ જાય છે.
એક આખું ઉદાહરણ — ચિરાગ અને કિંજલ
હવે બે નામ લઈને આખો હિસાબ જોઈએ. વરનું નામ ચિરાગ, કન્યાનું કિંજલ. બંનેના જન્મની કોઈ વિગત હજુ હાથમાં નથી.
પહેલું પગલું — અક્ષર પરથી નક્ષત્ર અને રાશિ
- ચિરાગ: પહેલો ઉચ્ચાર "ચિ", જે કોષ્ટકના "ચી" સાથે ગણાય છે. આ રેવતી નક્ષત્રનું ચોથું પાદ છે. રેવતી આખું મીન રાશિમાં છે, તેથી નામ રાશિ મીન અને રાશિ-સ્વામી ગુરુ. રેવતીનો સ્વામી બુધ.
- કિંજલ: પહેલો ઉચ્ચાર "કિ", જે "કી" સાથે ગણાય છે. આ મૃગશીર્ષ નક્ષત્રનું ચોથું પાદ છે. મૃગશીર્ષ વૃષભ અને મિથુન બે રાશિમાં વહેંચાયેલું છે; તેનું ચોથું પાદ મિથુનમાં આવે છે. તેથી નામ રાશિ મિથુન અને રાશિ-સ્વામી બુધ. મૃગશીર્ષનો સ્વામી મંગળ.
બીજું પગલું — આઠ કૂટ
| કૂટ | ગુણ | કેમ |
|---|---|---|
| વર્ણ | 1 / 1 | શાસ્ત્રીય નિયમ પ્રમાણે વરની રાશિનો વર્ણ-ક્રમ કન્યા કરતાં ઓછો નથી, તેથી પૂરો ગુણ |
| વશ્ય | 0 / 2 | મીન જળચર જૂથની, મિથુન મનુષ્ય (દ્વિપદ) જૂથની — આ મેળમાં ગુણ નથી |
| તારા | 1.5 / 3 | ચિરાગથી ગણતાં કિંજલ છઠ્ઠી તારા (અનુકૂળ); કિંજલથી ગણતાં ચિરાગ પાંચમી (અનુકૂળ નહીં) |
| યોનિ | 3 / 4 | રેવતીની યોનિ ગજ (હાથી), મૃગશીર્ષની સર્પ — સારો મેળ |
| ગ્રહમૈત્રી | 0.5 / 5 | ગુરુ માટે બુધ શત્રુ, બુધ માટે ગુરુ સમ |
| ગણ | 6 / 6 | બંને નક્ષત્ર દેવ ગણનાં |
| ભકૂટ | 7 / 7 | મીનથી મિથુન ચોથી, મિથુનથી મીન દસમી — દોષની જોડી નથી |
| નાડી | 8 / 8 | રેવતી અંત્ય નાડી, મૃગશીર્ષ મધ્ય નાડી — જુદી, તેથી પૂરા ગુણ |
| કુલ | 27 / 36 | નામ પર આધારિત અનુમાન |
ત્રીજું પગલું — પરિણામ કેવી રીતે વાંચવું
નામ પરથી 27 ગુણ, અને નાડી-ભકૂટ-ગણ ત્રણેય ચોખ્ખા. ઘણાં ઘર અહીં જ રોકાઈને કહી દે — "સરસ મેળ છે, વાત આગળ વધારો". એ પણ એટલી જ ઉતાવળ છે, જેટલી ઓછા ગુણ જોઈને ના પાડી દેવી. આખો હિસાબ એક માન્યતા પર ઊભો છે — કે ચિરાગનો ચંદ્ર ખરેખર રેવતીના ચોથા પાદમાં હતો અને કિંજલનો મૃગશીર્ષના ચોથા પાદમાં.
સાચો ચંદ્ર બીજે નીકળે તો
આ જ બે નામ રાખો. બસ માનો કે જન્મ તારીખ આવ્યા પછી ચિરાગનો સાચો ચંદ્ર મીનમાં જ છે, પણ ઉત્તર ભાદ્રપદના બીજા પાદમાં. એ પાદનો અક્ષર "થ" છે — એવો અક્ષર જેનાથી ભાગ્યે જ કોઈ નામ પડે. એટલે ઘરે પસંદગીથી "ચિરાગ" નામ રાખ્યું હોય, એ બહુ સ્વાભાવિક છે. રાશિ એ જ રહે છે, તેથી રાશિ પર ટકેલા ચાર કૂટ જેમના તેમ રહે. પણ નક્ષત્ર પર ટકેલા કૂટ બદલાય. ઉત્તર ભાદ્રપદ અને મૃગશીર્ષ બંને મધ્ય નાડીનાં છે, એટલે નાડીમાં શૂન્ય આવે. યોનિ અને ગણના ગુણ પણ થોડા ઘટે, અને કુલ ગુણ 16 રહી જાય.
બીજી શક્યતા પણ જુઓ. ચિરાગ રેવતીમાં જ હોય, પણ કિંજલનો સાચો ચંદ્ર પુનર્વસુના બીજા પાદમાં (મિથુનમાં જ, રાશિ-નામ "કો"થી) હોય, તો ગુણ 26 આવે અને નાડી ચોખ્ખી જ રહે. એટલે સાચો ચંદ્ર મળતાં ક્યારેક બહુ ફરક પડે, ક્યારેક નહીંવત્ — અને નામ પરથી એ પહેલાંથી કહી શકાતું નથી. નામ પરથી આવેલો આંક એક શરૂઆતની ઝલક છે, નિર્ણયનો પાયો નહીં. આ ત્રણેય હિસાબ અમે એ જ ગણતરી-પદ્ધતિથી ચકાસ્યા છે, જેનાથી અમારું કુંડળી મિલન ગુણ ગણે છે.
નામ પરથી શું ખબર પડી, શું નહીં
નામ પરથી આપણને બે વાત મળી — અંદાજની ચંદ્ર-રાશિ અને અંદાજનું નક્ષત્ર. તેના પરથી આઠેય કૂટ ગણ્યા. પણ ચિરાગ અને કિંજલ વિશે આ વાતો નામ પરથી બિલકુલ ખબર પડી નહીં:
- મંગળ દોષ છે કે નહીં — એ મંગળ કયા ભાવમાં છે તેના પરથી જોવાય છે, અને મંગળ ક્યાં છે એ નામ કહેતું નથી.
- લગ્ન (જન્મની ક્ષણે પૂર્વમાં ઊગતી રાશિ) અને સપ્તમ ભાવ (જીવનસાથીનો ભાવ).
- લગ્નના કારક શુક્ર અને ગુરુની સ્થિતિ.
- નવમાંશ (લગ્ન માટે જોવાતી સહાયક કુંડળી).
- બંનેની હાલની દશા (ગ્રહ-કાળ) અને લગ્નનો સંભવિત સમય.
એટલે નામ પરથી નવ ગ્રહમાંથી ફક્ત એક — ચંદ્ર — નો અંદાજ મળે છે, અને એ પણ પાકો નહીં.
નામ પરથી મિલનની મર્યાદાઓ — ચોખ્ખી વાત
મોટા ભાગનાં નામ નક્ષત્ર જોઈને પડતાં નથી
આજે ઘણાં કુટુંબ નામ અર્થ, પસંદ, કોઈ પ્રિય વ્યક્તિ કે ચલણ પ્રમાણે પાડે છે. ત્યારે નામનો પહેલો અક્ષર જન્મના ચંદ્રથી નહીં, ઘરની પસંદથી આવ્યો હોય છે. ત્યારે નામ રાશિ અને જન્મ રાશિનો મેળ માત્ર સંયોગ બને. ઉપર જેવો આખો હિસાબ એ જ સંયોગ પર ઊભો રહે. તેથી 'naam se gun milan'નું પરિણામ હંમેશાં કામચલાઉ ગણવું.
નક્ષત્રના ચાર અક્ષર, રાશિના નવ — ઘરે કયો લીધો
કેટલાંક કુટુંબ નક્ષત્ર જોઈને નામ પાડે ખરાં, પણ બરાબર પાદનો અક્ષર ન લે. કોઈ એ નક્ષત્રના ચારમાંથી કોઈ પણ અક્ષર લે છે. કોઈ રાશિના નવમાંથી કોઈ પણ — પંચાંગ કે કૅલેન્ડરમાં છપાતી '12 રાશિ ના નામ અક્ષર' વાળી યાદીમાંથી. રાશિના નવ અક્ષર ત્રણ જુદાં નક્ષત્રોમાંથી આવે છે, એટલે રાશિ ના નામ અક્ષર સાચા હોય તોય નક્ષત્ર નક્કી થતું નથી. તેની અસર આવી થાય:
- રાશિ સાચી, નક્ષત્ર ખોટું — તો વર્ણ, વશ્ય, ગ્રહમૈત્રી અને ભકૂટ સાચા; પણ તારા, યોનિ, ગણ અને નાડી અંદાજ.
- નક્ષત્ર સાચું, પાદ ખોટું — તો મોટા ભાગના ગુણ સાચા. પણ જે નક્ષત્ર બે રાશિમાં વહેંચાયેલું છે (જેમ કે કૃત્તિકા, મૃગશીર્ષ, પુનર્વસુ), તેમાં રાશિ પણ બદલાઈ શકે. નાડી દોષની એક છૂટ — એક જ નક્ષત્ર, જુદું પાદ — પણ પાદ પર જ ટકે છે.
એક ઉચ્ચાર, અનેક રૂપ
નામનો અક્ષર બોલાતા ઉચ્ચારથી પકડાય છે, અને અહીં જ ઘણી ગૂંચ ઊભી થાય:
- શ, ષ, સ: "શ"થી શરૂ થતાં નામ (શ્વેતા, શૈલેષ) કેટલાંક પંચાંગ "સ"ની પાસે શતભિષામાં મૂકે છે, કેટલાંક "ષ"ની પાસે હસ્તમાં. બે જગ્યાએ પૂછો તો બે જવાબ મળી શકે.
- જોડાક્ષર: "ધ્રુવ", "પ્રિયંકા", "ક્ષિતિજ", "શ્રેયા" જેવાં નામમાં પહેલો ઉચ્ચાર કયો ગણવો, તેમાં બધાં પંચાંગ એક નિયમ નથી લેતાં.
- જ્ઞ: ગુજરાતીમાં એ "ગ્ન" જેવો બોલાય છે, હિન્દીમાં "ગ્ય" અને મરાઠીમાં "દ્ન્ય" જેવો. "જ્ઞાનેશ" જેવા નામનો પહેલો ઉચ્ચાર એટલે જ ઘરે-ઘરે જુદો પકડાય છે.
- અ અને આ: "અ"થી શરૂ થતાં નામ (અમિત, અંજલિ) સામાન્ય પરંપરા "આ" સાથે કૃત્તિકાના પહેલા પાદમાં, એટલે મેષમાં મૂકે છે.
- અંગ્રેજી સ્પેલિંગ: બાયોડેટા પર "Disha" લખ્યું હોય તો "ડિ" પણ વંચાય અને "દિ" પણ; "Tanvi"માં "ટ" પણ હોઈ શકે અને "ત" પણ. ટ અને ત ના પાદ જુદાં નક્ષત્રોમાં છે. તેથી નામ ગુજરાતીમાં લખાવીને કે બોલાવીને પૂછો.
ઘરનું નામ, કાગળનું નામ, કુંડળીનું રાશિ-નામ
એક વ્યક્તિનાં ઘણાં નામ હોઈ શકે — ઘરનું લાડનું નામ (ટીનુ, બકુલ), શાળા-ઑફિસનું નામ, અને જન્મ કુંડળીમાં લખેલું રાશિ-નામ. મિલન માટે આ ક્રમ રાખો:
- જન્મ કુંડળી હોય — તો નામની જરૂર જ નથી. તેમાં જન્મ નક્ષત્ર, ચરણ અને રાશિ સીધાં લખેલાં હોય છે. તેના પરથી જ મિલન કરો.
- ફક્ત રાશિ-નામ ખબર હોય — જે નામકરણ વખતે નક્ષત્ર જોઈને પાડ્યું હતું — તો તે રોજના નામ કરતાં ઘણો સારો સંકેત છે.
- કંઈ ન હોય — ત્યારે પ્રસિદ્ધ નામ. ફક્ત ઘરમાં બોલાતું લાડનું નામ સામાન્ય રીતે લેવાતું નથી.
ધન અને મકર — વશ્યની અડધી-અડધી વહેંચણી
વશ્ય કૂટમાં ધન અને મકર રાશિ વચ્ચેથી બે ભાગમાં વહેંચાયેલી છે. ધનનો પહેલો અડધો ભાગ મનુષ્ય જૂથમાં, બીજો ચતુષ્પદ (ચાર પગવાળા) જૂથમાં. મકરનો પહેલો અડધો ચતુષ્પદ, બીજો જળચર. વહેંચણીની રેખા 15 અંશ પર છે. "ભૂ" (પૂર્વાષાઢાનું પહેલું પાદ) અને "ખૂ" (શ્રવણનું બીજું પાદ) બરાબર આ રેખાની આરપાર ફેલાયેલાં છે. એવા નામમાં પાદ પાકું હોય તોય વશ્યનો ગુણ પાકો નથી. એ માટે ચંદ્રનો ચોક્કસ અંશ જોઈએ, જે ફક્ત જન્મની વિગતથી જ મળે.
જે નામ પરથી ક્યારેય દેખાતું નથી
નામ પરથી ફક્ત ચંદ્રનો અંદાજ આવે છે. લગ્નના મિલનમાં ચંદ્ર સિવાય ઘણું જોવાય છે — મંગળ દોષ, સપ્તમ ભાવ અને તેનો સ્વામી, શુક્ર અને ગુરુ, નવમાંશ, અને બંનેની દશા. આમાંથી કંઈ પણ નામ પરથી નીકળતું નથી. તેથી 'guna milan by name'ને આખો "કુંડળી મેળાપ" કહેવો પણ બરાબર નથી — એ ખરેખર "અંદાજનું ગુણ મિલન" છે.
નામ પરથી સામે જન્મ તારીખ પરથી — સરખામણી
ઘણા લોકો 'kundli milan by name and date of birth' શોધે છે, જાણે બંને રીત સાથે ભળતી હોય. નિયમ સરળ છે: જન્મ તારીખ હોય તો ગણતરી તારીખ પરથી જ થાય; નામ ફક્ત ઓળખ માટે રહે. નીચેની સરખામણી તેનું કારણ બતાવે છે.
| મુદ્દો | નામ પરથી મિલન | જન્મ તારીખ, સમય અને સ્થળ પરથી મિલન |
|---|---|---|
| ચંદ્ર-રાશિ અને નક્ષત્ર | નામના અક્ષર પરથી અંદાજ | ખરી ગ્રહ-સ્થિતિ પરથી ગણતરી |
| અષ્ટકૂટના 36 ગુણ | અંદાજ પર; આંક ઘણો બદલાઈ શકે | ખરા નક્ષત્ર-પાદ પર |
| નાડી, ભકૂટ, ગણની છૂટ | અંદાજ પર | ખરી સ્થિતિ પર, શાસ્ત્રીય છૂટ સાથે |
| મંગળ દોષ | ખબર પડતી નથી | મંગળ લગ્ન, ચંદ્ર અને શુક્રથી જોવાય છે |
| લગ્ન, સપ્તમ ભાવ, નવમાંશ | ના | હા, જન્મ સમય સાથે |
| દશા અને લગ્નનો સમય | ના | હા, જન્મ સમય સાથે |
| જન્મ સમય ન હોય ત્યારે | — | ચંદ્રની ગણતરી તારીખ પરથી; લગ્ન-દશા અંદાજ પર, અને રિપોર્ટ એ ચોખ્ખું લખે છે |
| ક્યારે કામનું | જન્મની કોઈ વિગત ન હોય; વાતની સાવ શરૂઆત | દરેક પાકા નિર્ણય પહેલાં |
સીધી વાત — નામ પરથી મિલન ત્યારનો રસ્તો છે, જ્યારે બીજો કોઈ રસ્તો ન હોય. જ્યાં જન્મ તારીખ છે, ત્યાં નામ પરથી મિલનની જરૂર જ રહેતી નથી.
નામ પરથી મિલન ક્યારે ઠીક, ક્યારે નહીં
ક્યારે ઠીક
- જ્યારે જન્મની કોઈ પણ વિગત ન હોય — ન કુંડળી, ન તારીખ. જેમ કે ઘરના બહુ વડીલોના કિસ્સામાં, કે જ્યાં કાગળો ખોવાઈ ગયા હોય.
- સંબંધની સાવ શરૂઆતની વાતમાં, જ્યારે હજુ ફક્ત નામ ખબર છે અને જન્મની વિગત માગવી વહેલું લાગે.
- ફક્ત જાણવાની જિજ્ઞાસામાં — પરિણામ અંદાજ છે એ સમજીને.
ક્યારે નહીં
- જ્યારે જન્મ તારીખ ખબર છે, ભલે જન્મ સમય ન હોય. તારીખ નામ કરતાં ઘણો સારો આધાર છે.
- જ્યારે છેલ્લો નિર્ણય લેવાનો હોય.
- જ્યારે નામ પરથી મિલનમાં કોઈ દોષ દેખાય અને ઘરમાં ચિંતા વધવા લાગે. ત્યારે તો ખરું મિલન વધુ જરૂરી.
- મંગળ દોષ જાણવા માટે. એ નામ પરથી શક્ય જ નથી.
ફક્ત તારીખ છે, સમય નથી
આ બહુ સામાન્ય સ્થિતિ છે. ત્યારે પણ તારીખ પરથી જ મિલન કરો. ચંદ્ર આશરે એક દિવસમાં એક નક્ષત્ર પાર કરે છે, તેથી એક તારીખે મોટે ભાગે એક કે બે નક્ષત્ર જ શક્ય હોય. પસંદગીથી પાડેલું નામ તો 108 પાદમાંથી ગમે ત્યાં લઈ જાય. અમારું કુંડળી મિલન સમય ન ભર્યો હોય તો બપોરે 12 વાગ્યાનો સમય માનીને ચાલે છે, અને ચોખ્ખું લખે છે કે લગ્ન, ભાવ, નવમાંશ અને દશા અંદાજ પર છે. બપોર માની લેવા છતાં આશરે ચારમાંથી એક કિસ્સામાં નક્ષત્ર જુદું નીકળી શકે, તેથી મિલનનો સાર એ પણ જણાવે છે કે એ દિવસે ચંદ્ર એક જ નક્ષત્રમાં રહ્યો કે બદલાયો. બદલાયો હોય, તો જન્મ સમય મળતાં જ ફરી મિલન કરાવવા કહે છે. મંગળ પણ ત્યારે લગ્નથી નહીં, પણ ચંદ્ર અને શુક્રથી જરૂર જોવાય છે — જે નામ પરથી ક્યારેય શક્ય નથી.
નામ પરથી ઓછા ગુણ કે દોષ દેખાય તો શું કરવું
નામ પરથી ગુણ મિલનમાં ઓછો આંક આવે, કે નાડી-ભકૂટ દોષ દેખાય, તો ગભરાવાનું કોઈ કારણ નથી. ઉપરના ઉદાહરણમાં તમે જોયું કે નામ પરથી ચોખ્ખો દેખાતો મેળ સાચા ચંદ્રથી બદલાઈ શકે છે, અને ઊલટું પણ થાય. નામ પરથી ઓછા ગુણ દેખાય, તેનો અર્થ બસ એટલો કે હવે ખરું મિલન કરાવવાનો સમય છે. ફક્ત નામના આંક પર કોઈ સંબંધ અટકાવવો યોગ્ય નથી.
આ ક્રમે ચાલો:
- જન્મની વિગત નમ્રતાથી માગો. "અમારા મહારાજ કુંડળી જોવા માગે છે" — આ વાત લગભગ દરેક કુટુંબ સહજ રીતે સ્વીકારે છે.
- તારીખ, સમય અને સ્થળ પરથી મિલન કરો. સમય ન હોય, તો તારીખ અને સ્થળ પરથી.
- દોષ હોય તો છૂટ જુઓ. શાસ્ત્ર નાડી, ભકૂટ અને ગણ — ત્રણેય દોષના પરિહાર બતાવે છે. ઘણી જોડીઓમાં નામ પરનો દોષ ખરી કુંડળીમાં કાં તો બનતો જ નથી, કાં તો છૂટથી કપાઈ જાય છે.
- જે દોષ બાકી રહે, તેનો ઉપાય કરો — અને કોઈ જાણકારને બંનેની આખી કુંડળી બતાવીને સલાહ લો. કોઈ દોષ બંધ દરવાજો નથી.
સરળ ઉપાય — વાત શરૂ કરતી વખતે
નામના અંદાજ પર લાંબા ઉપાય શરૂ કરવાની ઉતાવળ ન કરો; પહેલાં ખરું મિલન. ત્યાં સુધી શુભ શરૂઆત માટે આ સરળ, નુકસાન વગરના નિયમ કોઈ પણ ઘરમાં કરી શકાય.
સંબંધની વાત આગળ વધારતાં પહેલાં ગણેશજીનું સ્મરણ:
'ૐ ગં ગણપતયે નમઃ'
નિર્ણયને લઈને ઘરમાં મન અશાંત હોય, તો મનની (ચંદ્રની) શાંતિ માટે સોમવારથી ચંદ્ર મંત્ર:
'ૐ શ્રાં શ્રીં શ્રૌં સઃ ચન્દ્રમસે નમઃ'
ખરા મિલનમાં પણ નાડી દોષ બાકી રહે, તો પરંપરામાં મહામૃત્યુંજય મંત્રનો જપ તેના નિવારણ સાથે જોડાય છે:
'ૐ ત્ર્યમ્બકં યજામહે સુગન્ધિં પુષ્ટિવર્ધનમ્। ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાન્મૃત્યોર્મુક્ષીય માઽમૃતાત્॥'
જપ રોજ 108 વાર (એક માળા), ઓછામાં ઓછા 43 દિવસ ખાડા વગર. ઉપવાસ ત્યારે જ, જ્યારે તબિયત સારી હોય. કોઈ ઉપાય ગેરંટી નથી; નિયમ અને શ્રદ્ધાથી કરેલો જપ મનને ટેકો આપે છે. નામ પરથી મિલનના આધારે રત્ન ક્યારેય ન પહેરો. રત્ન પહેરવું હોય તો કોઈ જાણકારને આખી કુંડળી બતાવીને જ; જે ગ્રહને શાંત કરવાનો હોય તેનું રત્ન ઊલટી અસર કરી શકે છે.
જન્મ તારીખ પરથી અમારું લગ્ન કુંડળી મિલન
અમારું સાધન નામ પરથી મિલન કરતું નથી — જાણીજોઈને. ફોર્મમાં નામ ભરાય છે એ ફક્ત રિપોર્ટમાં ઓળખ રહે તે માટે; ગુણ તેના પરથી ગણાતા નથી. ગણતરી બંનેની જન્મ તારીખ, સમય અને સ્થળ પરથી થાય છે, લાહિરી અયનાંશ પર. નામ પરથી કુંડળી મેળાપ ગુજરાતી ઘરોમાં પેઢીઓથી ચાલ્યો આવે છે, પણ આજે જન્મ તારીખ લગભગ બધા પાસે હોય છે — તો ઝલક જોઈ લીધી, હવે ખરું મિલન કરો.
લગ્ન કુંડળી મિલનમાં તમને મળે છે:
- બંનેની ખરી ચંદ્ર-રાશિ, નક્ષત્ર અને પાદ, અને તેના પર અષ્ટકૂટના 36 ગુણ — દરેક કૂટ તેના કારણ સાથે.
- નાડી, ભકૂટ અને ગણ દોષ, અને તેની શાસ્ત્રીય છૂટ લાગી કે નહીં.
- મંગળ દોષ અને તેની શાસ્ત્રીય છૂટ — મંગળને લગ્ન, ચંદ્ર અને શુક્ર ત્રણેયથી જોઈને.
- બંનેની આખી કુંડળી.
- લગ્નનો સમય — બંનેની દશાની બારીઓ, બંનેની સહિયારી બારી, અને ગુરુનું ગોચર.
- સંતાન-પક્ષ, અને દરેક ખામીના ઉપાય.
નિર્ણય એકલા 36 ગુણથી નથી નીકળતો. ઘણી જુદી-જુદી ગણતરીઓ પોતપોતાના શાસ્ત્રીય ભાર સાથે તોલાય છે. રિપોર્ટ ક્યારેય લગ્નની ના નથી પાડતો — જ્યાં ખામી હોય, ત્યાં તેનો ઉપાય અને જાણકારની સલાહ બતાવે છે. ચુકવણી પછી મિલનનું પૂરું પરિણામ સાઇટ પર તરત ખૂલે છે. આખો રિપોર્ટ PDFમાં આવે છે — બંનેની કુંડળી, ઉપાયોની પૂરી વિધિ, અઠવાડિયાનો ક્રમ અને "તમારા સવાલ — સીધા જવાબ".
લગ્ન થઈ ગયાં છે, અને હવે નામ પરથી મિલનની ચિંતા?
ક્યારેક લગ્ન પછી કોઈ સગા નામ પરથી ગુણ ગણીને કહી દે છે કે "ગુણ તો ઓછા હતા". એવા આંક પર મન ભારે કરવાની જરૂર નથી — એ અંદાજ હતો, અને અંદાજ જ રહેશે. પરિણીત યુગલ માટે અમારું પતિ-પત્ની કુંડળી મિલન છે. એ બંનેની કુંડળીમાંથી સ્વભાવ-કૂટ, મંગળ, સપ્તમ ભાવ, લગ્નના કારક શુક્ર-ગુરુ, ચંદ્ર (મન), વાણી, હાલની દશા અને શનિનું ગોચર જુએ છે, અને પછી ઉપાય અને અઠવાડિયાનો ક્રમ બતાવે છે. આજના જીવનમાં ખરેખર કામ આવે, તે આ છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શું ફક્ત નામ પરથી કુંડળી મિલન થઈ શકે?
પરંપરામાં હા, પણ મર્યાદા સાથે. જન્મની કોઈ વિગત ન હોય, ત્યારે નામના પહેલા અક્ષર પરથી નક્ષત્ર અને રાશિ માનીને અષ્ટકૂટના ગુણ ગણાય છે. પણ આ આખી કુંડળીનું મિલન નથી. તેમાં મંગળ દોષ, સપ્તમ ભાવ, દશા અને લગ્નનો સમય — કંઈ દેખાતું નથી. જન્મ તારીખ મળતાં જ ખરું મિલન કરાવી લો.
નામ પરથી કુંડળી મિલન કેટલું સાચું હોય છે?
એટલું જ, જેટલી આ માન્યતા સાચી કે નામ જન્મ નક્ષત્રના અક્ષર પરથી પડ્યું હતું. આજે મોટા ભાગનાં નામ પસંદગીથી પડે છે, તેથી પરિણામ ઘણી વાર ખરા મિલનથી જુદું આવે છે. અમારા ઉદાહરણમાં નામ પરથી 27 ગુણ આવ્યા, પણ સાચો ચંદ્ર બીજા નક્ષત્રમાં હોત તો 16 ગુણ અને નાડી દોષ. તેને શરૂઆતની ઝલક માનો, નિર્ણય નહીં.
નામ પરથી રાશિ કેવી રીતે જાણવી?
નામ બોલીને તેનો પહેલો ઉચ્ચાર પકડો, માત્રા સાથે — જેમ કે "ચિ", "કિ", "મી". પછી અવકહડા ચક્રના કોષ્ટકમાં જુઓ કે આ ઉચ્ચાર કયા નક્ષત્રના કયા પાદનો છે; એ જ પાદની સાથે રાશિ લખેલી હોય છે. હિન્દીમાં 'naam se rashi kaise jane' પૂછનારા માટે પણ રીત આ જ છે, અને 'gujarati rashi akshar' ના કોષ્ટકમાં રાશિ અને અક્ષર સાથે જ લખેલાં હોય છે. યાદ રાખો, આ નામ રાશિ છે. જન્મ રાશિ એટલે જન્મની ક્ષણે ચંદ્ર જે રાશિમાં હતો તે, અને તે જન્મની વિગતથી જ નીકળે.
નામ પરથી ગુણ મિલન માટે કયું નામ લેવું — ઘરનું કે સાચું?
પરંપરા પ્રસિદ્ધ નામ લે છે — જે નામથી વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે ઓળખાય છે. ફક્ત ઘરમાં બોલાતું લાડનું નામ સામાન્ય રીતે લેવાતું નથી. જન્મ કુંડળીમાં રાશિ-નામ લખ્યું હોય, તો તે રોજના નામ કરતાં સારું, કારણ કે તે નક્ષત્ર જોઈને પાડ્યું હતું. અને કુંડળી જ હાથમાં હોય, તો તેમાં લખેલા નક્ષત્ર પરથી સીધું મિલન કરો.
નામ પરથી મિલનમાં નાડી દોષ આવે તો શું કરવું?
પહેલાં ગભરાશો નહીં. નામ પરથી આવેલી નાડી અંદાજ પર છે — ખરું નક્ષત્ર જુદું નીકળે તો નાડી પણ બદલાઈ શકે. જન્મ તારીખ પરથી મિલન કરાવો. ખરી કુંડળીમાં પણ નાડી એક જ હોય, તો જુઓ કે શાસ્ત્રની કોઈ છૂટ લાગે છે કે નહીં — જેમ કે એક જ રાશિ પણ જુદાં નક્ષત્ર. છતાં દોષ રહે, તો ઉપાય કરો અને જાણકારની સલાહ લો.
શું નામ પરથી મંગળ દોષ ખબર પડે?
ના. મંગળ દોષ એ વાત પરથી જોવાય છે કે મંગળ કયા ભાવમાં બેઠો છે — લગ્ન, ચંદ્ર અને શુક્રથી ગણીને. નામ પરથી ફક્ત ચંદ્રનો અંદાજ મળે છે, મંગળ વિશે કંઈ નહીં. તેથી કોઈ નામ જોઈને "માંગલિક" કહી દે, તો તેના પર ભરોસો ન કરો. આ તપાસ ફક્ત જન્મની વિગતથી બનેલી કુંડળીમાંથી જ થઈ શકે.
જન્મ તારીખ છે પણ જન્મ સમય નથી, તો નામ પરથી મેળવવું કે તારીખ પરથી?
તારીખ પરથી. એક તારીખે ચંદ્ર મોટે ભાગે એક કે બે નક્ષત્રમાં જ હોય, જ્યારે પસંદગીથી પાડેલું નામ ગમે ત્યાંનું હોઈ શકે. અમારું મિલન સમય ન હોય તો બપોરે 12 વાગ્યાનો સમય માને છે, લગ્ન અને દશા અંદાજ પર છે એ ચોખ્ખું લખે છે, અને જણાવે છે કે એ દિવસે ચંદ્રે નક્ષત્ર બદલ્યું કે નહીં; બદલ્યું હોય તો સમય મળતાં ફરી મિલન કરાવો.
નામ પરથી 18થી ઓછા ગુણ આવે તો શું લગ્ન ન કરવાં?
એવો નિષ્કર્ષ બિલકુલ ન કાઢો. નામ પરનો આંક અંદાજ છે, અને ખરી કુંડળીમાં તે ઘણો ઉપર કે નીચે હોઈ શકે. ખરા મિલનમાં પણ ઓછા ગુણ આપમેળે "ના" નથી. શાસ્ત્ર દોષોની છૂટ અને ઉપાય બતાવે છે, અને અમારો રિપોર્ટ ઘણી ગણતરીઓ તોલીને, લગ્નની ક્યારેય ના પાડ્યા વગર, આગળનો રસ્તો બતાવે છે.