રાહુ-કેતુના અચૂક ઉપાય — દોષ, દશા અને શાંતિ

રાહુ કે કેતુનું નામ સાંભળતાં જ ઘણા લોકો ગભરાઈ જાય છે. કોઈએ કહી દીધું કે રાહુની દશા બેઠી છે, કે કુંડળીમાં કાલસર્પ છે, તો મનમાં જાતજાતના ડર બેસી જાય છે. પણ જ્યોતિષનું સાચું કામ ડરાવવાનું નહીં, સમજાવવાનું છે. રાહુ-કેતુ પણ બીજા ગ્રહોની જેમ દરેક કુંડળીનો એક ભાગ છે. ક્યાંક તેઓ મૂંઝવણ અને બેચેની આપે છે, તો ક્યાંક આ જ ગ્રહો માણસને મોટી ઊંચાઈ, વિદેશની તક, નવી વિચારસરણી અને ઊંડી સમજ પણ આપે છે.

આ લેખમાં કુંડળી મિલન જ્યોતિષની ટીમ રાહુ-કેતુને શરૂઆતથી સમજાવે છે — તેઓ શું છે, કયા ભાવમાં (કુંડળીનું ઘર) કેવું ફળ આપે છે, ગ્રહણ યોગ અને કાલસર્પ યોગ શું છે, તેમની મહાદશા (ગ્રહનો લાંબો સમયગાળો) કેટલાં વર્ષ ચાલે છે, અને કયા ઉપાય ઘરે આરામથી કરી શકાય. શીર્ષકમાં "અચૂક" શબ્દ એટલા માટે છે કે લોકો એ જ શોધે છે. સાચી વાત એ છે કે કોઈ પણ ઉપાય ચોક્કસ ફળ આપશે જ, એવી ખાતરી કોઈ આપી શકે નહીં. નિયમ અને શ્રદ્ધાથી કરેલો ઉપાય મનને સહારો આપે છે, અને તેની સાથે પોતાનો પ્રયત્ન જોડાય તો કઠિન સમય હળવો લાગવા માંડે છે.

રાહુ અને કેતુ શું છે — છાયા ગ્રહની સીધી સમજ

સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, ગુરુ, શુક્ર અને શનિ — આ સાત ગ્રહો આકાશમાં દેખાય છે. રાહુ અને કેતુ દેખાતા નથી. તેમનો કોઈ નક્કર પિંડ નથી, એટલે જ તેમને છાયા ગ્રહ કહેવામાં આવે છે. છતાં ભારતીય જ્યોતિષ તેમને નવગ્રહ (નવ ગ્રહ)માં ગણે છે, કારણ કે આકાશમાં તેમનું સ્થાન ગણિતથી બરાબર કાઢી શકાય છે અને કુંડળી પર તેમની અસર સ્પષ્ટ દેખાય છે.

ચંદ્રના માર્ગ પરનાં બે છેદબિંદુ

પૃથ્વી પરથી જોઈએ તો સૂર્ય વર્ષ દરમિયાન આકાશમાં એક આખું વર્તુળ ફરે છે. આ માર્ગને ક્રાંતિવૃત્ત (સૂર્યનો દેખીતો માર્ગ) કહે છે. ચંદ્રનો માર્ગ તેનાથી થોડો ત્રાંસો છે — લગભગ પાંચ અંશ નમેલો. તેથી આ બે માર્ગ આકાશમાં બે જગ્યાએ એકબીજાને કાપે છે. જે બિંદુ પર ચંદ્ર દક્ષિણથી ઉત્તર તરફ ચઢે છે, તે રાહુ છે. જે બિંદુ પર તે ઉત્તરથી દક્ષિણ તરફ ઊતરે છે, તે કેતુ છે. તેમને ચંદ્રના પાત (છેદબિંદુ) પણ કહે છે.

આ બંને બિંદુ એક જ સીધી રેખાના બે છેડા છે. તેથી રાહુ અને કેતુ હંમેશાં એકબીજાની બરાબર સામે રહે છે — બંને વચ્ચે 180 અંશ, એટલે કે છ રાશિનું અંતર. રાહુ મેષમાં હોય તો કેતુ તુલામાં હશે. રાહુ પહેલા ભાવમાં હોય તો કેતુ સાતમા ભાવમાં. આ નિયમ ક્યારેય બદલાતો નથી. કુંડળીના ચક્રમાં રાહુને મોટે ભાગે "રા" અને કેતુને "કે" લખવામાં આવે છે.

ગ્રહણ સાથે તેમનો સંબંધ

સૂર્યગ્રહણ અને ચંદ્રગ્રહણ આ જ બે બિંદુઓની નજીક થાય છે. અમાસે સૂર્ય અને ચંદ્ર સાથે હોય અને તે જ સમયે રાહુ કે કેતુની નજીક હોય, તો સૂર્યગ્રહણ થાય છે. પૂનમે સૂર્ય-ચંદ્ર સામસામે હોય અને તે રેખા રાહુ-કેતુની ધરીની નજીક પડે, તો ચંદ્રગ્રહણ થાય છે. એટલે જ પ્રાચીન ઋષિઓએ ગ્રહણને રાહુ-કેતુ સાથે જોડ્યું. આ ખગોળનું સત્ય છે, અને પુરાણની કથા એ જ સત્યને યાદ રાખવાનો એક સુંદર રસ્તો છે.

સમુદ્રમંથનની કથા

પુરાણોમાં કથા આવે છે કે સમુદ્રમંથનમાંથી અમૃત નીકળ્યું. દેવોની પંક્તિમાં સ્વર્ભાનુ નામનો અસુર વેશ બદલીને બેસી ગયો અને અમૃત પી ગયો. સૂર્ય અને ચંદ્રએ તેને ઓળખી લીધો, અને ભગવાન વિષ્ણુએ સુદર્શન ચક્રથી તેનું માથું ધડથી અલગ કરી દીધું. અમૃત પીધું હોવાથી તે અમર થઈ ચૂક્યો હતો. માથું રાહુ કહેવાયું અને ધડ કેતુ.

જ્યોતિષમાં આ કથાનો અર્થ ઊંડો છે. રાહુ માથું છે, પણ ધડ નથી — એટલે એવી ઇચ્છા જેનું પેટ ક્યારેય ભરાતું નથી. કેતુ ધડ છે, પણ માથું નથી — એટલે એવો અનુભવ જેને દિશાની શોધ છે. રાહુ બહારની દુનિયા તરફ ખેંચે છે, કેતુ અંદરની તરફ લઈ જાય છે. એક કહે છે "હજુ જોઈએ", બીજો કહે છે "આમાં શું રાખ્યું છે?". જીવન આ બંને વચ્ચેના સંતુલનનું નામ છે.

રાહુનો સ્વભાવ — ઇચ્છા, ભ્રમ અને અચાનક બદલાવ

રાહુ વધારનારો ગ્રહ છે. જે ભાવમાં બેસે છે, તે વિષયમાં ભૂખ વધારી દે છે — વધુ મેળવવાની, વધુ આગળ જવાની. આ ભૂખ સારી દિશામાં વળે તો સામાન્ય માણસ અસામાન્ય બની જાય છે. ખોટી દિશામાં વળે તો બેચેની, ઉતાવળ અને ભ્રમ (મૂંઝવણ, વસ્તુઓ ખોટી રીતે દેખાવી) આપે છે.

• ઇચ્છા અને મહત્ત્વાકાંક્ષા — મોટું સપનું, નવી વસ્તુ મેળવવાની તાલાવેલી, ભીડથી અલગ દેખાવાની ઇચ્છા.
• ભ્રમ — વસ્તુઓ જેવી છે તેવી ન દેખાતાં મોટી કે નાની દેખાવી. ક્યારેક ખોટી વ્યક્તિ પર વિશ્વાસ, ક્યારેક વગર કારણે શંકા.
• અચાનક ઘટનાઓ — કોઈ પૂર્વસંકેત વગર બદલાવ. ક્યારેક અચાનક તક, ક્યારેક અચાનક અડચણ.
• વિદેશ અને અજાણ્યું — પરદેશ, બીજી સંસ્કૃતિ, નવી ટેક્નોલોજી, ચીલાથી હટીને રસ્તા.
• ચતુરાઈ અને પ્રચાર — લોકોનું મન પારખવું, નવી વાત ચલાવવી, પોતાની વાત દૂર સુધી પહોંચાડવી.

જૂની ઉક્તિ છે — "શનિવત્ રાહુ", એટલે કે રાહુ ઘણી બાબતોમાં શનિ જેવું ફળ આપે છે. જેમ શનિ ધીમે ધીમે કસોટી કરે છે, તેમ રાહુ માણસને તેની પોતાની ઇચ્છાઓ સામે ઊભો કરીને કસોટી કરે છે. રાહુની પોતાની કોઈ રાશિ નથી. તેથી તે જે રાશિમાં બેસે છે, તેના સ્વામી જેવું, અને જે ગ્રહ સાથે બેસે છે, તેના રંગે રંગાયેલું ફળ આપે છે. દશા સમજવામાં આ વાત ખૂબ કામ આવશે.

કેતુનો સ્વભાવ — વૈરાગ્ય, અધ્યાત્મ અને અચાનક અલગાવ

કેતુ ઘટાડનારો, અંદર લઈ જનારો ગ્રહ છે. જે ભાવમાં કેતુ બેસે, તે વિષયથી વ્યક્તિને થોડું અંતર લાગે છે — જાણે એ વસ્તુ પહેલેથી જાણીતી હોય અને તેમાં કોઈ નવો સ્વાદ બાકી ન હોય. આ અંતર નબળાઈ નથી. ઘણી વાર આ જ અંતર માણસને એવી ગૂંચોથી બચાવી લે છે, જેમાં બીજા લોકો ફસાયેલા રહે છે.

• વૈરાગ્ય — વસ્તુઓનો મોહ ઓછો થવો, સાદગી ગમવી.
• અધ્યાત્મ — ધ્યાન, જપ અને મોક્ષ (બંધનમાંથી છુટકારો) તરફ ઝુકાવ.
• અચાનક અલગાવ — કોઈ કામ, જગ્યા કે આદતમાંથી અચાનક મન ઊઠી જવું, કે કોઈ ચાલતો સિલસિલો અચાનક તૂટી જવો.
• અંતર્જ્ઞાન — તર્ક વગર વાત પારખી લેવી, ગૂઢ (છુપા) વિષયોની સમજ.
• બારીક કામ — સંશોધન, ગણિત, તબીબી વિદ્યા, કમ્પ્યુટર જેવાં કામ જ્યાં ઊંડાણ જોઈએ.

બીજી જૂની ઉક્તિ છે — "કુજવત્ કેતુ", એટલે કે કેતુ ઘણી બાબતોમાં મંગળ જેવું ફળ આપે છે — ઝડપી, અચાનક અને સીધું. રાહુની જેમ કેતુ પણ પોતાની રાશિના સ્વામી અને સાથે બેઠેલા ગ્રહનું ફળ મોટે ભાગે અપનાવે છે. પરંપરામાં રાહુ-કેતુની સાતમી દૃષ્ટિ સાથે પાંચમી અને નવમી દૃષ્ટિ પણ માનવામાં આવે છે.

એક નજરે રાહુ અને કેતુ

ઉચ્ચ રાશિ (જ્યાં ગ્રહ સૌથી બળવાન માનવામાં આવે છે) વિશે રાહુ-કેતુ માટે ગ્રંથોમાં જુદા જુદા મત છે. કેટલાક આચાર્યો રાહુને વૃષભમાં અને કેતુને વૃશ્ચિકમાં ઉચ્ચ માને છે, તો કેટલાક મિથુન અને ધનુમાં. તેથી કોઈ એક મત પકડીને ડરવું કે રાજી થવું યોગ્ય નથી — આખી કુંડળી જોવી પડે છે.

"રાહુ-કેતુ દોષ"નો સાચો અર્થ

બોલચાલમાં લોકો કહે છે — "કુંડળીમાં રાહુ દોષ છે". પણ જૂના ગ્રંથોમાં "રાહુ દોષ" નામનો કોઈ એક નક્કી યોગ નથી. આ શબ્દ ત્યારે બોલાય છે જ્યારે રાહુ કે કેતુ કોઈ મહત્ત્વના ભાવ કે ગ્રહને પરેશાન કરતા હોય — જેમ કે ચંદ્ર સાથે બેસીને મન બેચેન કરવું, કે સાતમા ભાવમાં બેસીને સંબંધમાં મૂંઝવણ લાવવી. રાહુ-કેતુ ક્યાં સારા અને ક્યાં કઠિન, તે કેટલીક બાબતોથી નક્કી થાય છે.

1. ભાવ — ત્રીજા, છઠ્ઠા અને અગિયારમા ભાવને ઉપચય (વધતા) ભાવ કહે છે. અહીં રાહુ મોટે ભાગે સારું ફળ આપે છે — હિંમત, સ્પર્ધામાં જીત, આવકના નવા રસ્તા.
2. રાશિનો સ્વામી — રાહુ જે રાશિમાં છે, તેનો સ્વામી બળવાન અને સારી સ્થિતિમાં હોય તો રાહુ પણ સંભાળીને ફળ આપે છે.
3. સાથે બેઠેલા ગ્રહ — ગુરુ જેવા શુભ ગ્રહનો સાથ કે તેની દૃષ્ટિ રાહુ-કેતુને સંતુલિત બનાવે છે.
4. નક્ષત્ર — રાહુ કયા નક્ષત્રમાં છે અને તે નક્ષત્રનો સ્વામી કેવો છે, તે બારીક ફળ બતાવે છે.
5. દશા — રાહુ-કેતુની અસર સૌથી વધુ ત્યારે દેખાય છે જ્યારે તેમની પોતાની મહાદશા કે અંતર્દશા ચાલતી હોય.

તેથી ફક્ત "રાહુ અહીં બેઠો છે" એટલું જોઈને કોઈ વાત પાકી ન કહેવી જોઈએ. એક જ પ્રકારનો રાહુ કોઈને પરદેશમાં મોટું કામ આપે છે, તો કોઈને ભટકાવ. ફરક બાકીની કુંડળીથી આવે છે.

બાર ભાવમાં રાહુ અને કેતુ

રાહુ-કેતુ હંમેશાં સામસામે હોવાથી કુંડળીમાં એક ધરી (સીધી રેખા) બનાવે છે. કુલ છ ધરી છે — 1-7, 2-8, 3-9, 4-10, 5-11 અને 6-12. જે ધરી પર તેઓ હોય, તે બંને ભાવના વિષયોમાં જીવનભર એક ખેંચતાણ ચાલે છે — એક તરફ રાહુની ભૂખ, બીજી તરફ કેતુનું અંતર. નીચેનું કોષ્ટક ફક્ત મોટી દિશા બતાવે છે. સાચું ફળ રાશિ, તેના સ્વામી, સાથેના ગ્રહો અને દશાથી બદલાય છે.

યાદ રાખો — જ્યાં રાહુ બેઠો છે, તેની બરાબર સામે કેતુ છે. જેમ કે રાહુ દસમા ભાવમાં હોય તો કેતુ ચોથા ભાવમાં હશે. એવી વ્યક્તિનું મન મોટે ભાગે કામ તરફ દોડે છે અને ઘરના સુખ માટે સમય ઓછો નીકળે છે. તેનો ઉપાય ડર નહીં, સંતુલન છે — કામની સાથે ઘરને જાણી જોઈને સમય આપવો. દરેક ધરી પર આ જ શીખ લાગુ પડે છે: રાહુવાળા વિષયમાં સંયમ, કેતુવાળા વિષયમાં થોડી આત્મીયતા.

સંબંધોને સ્પર્શતી ધરી

1-7 ધરી સંબંધોને સૌથી સીધી સ્પર્શે છે, કારણ કે પહેલો ભાવ "હું" છે અને સાતમો "મારો સાથી". રાહુ પહેલા ભાવમાં હોય તો વ્યક્તિ પોતાની ઓળખ પર ભાર મૂકે છે, અને સાતમાનો કેતુ સાથીની જરૂરિયાતો ઓછી જોઈ શકે છે. રાહુ સાતમામાં હોય તો ઊલટું — સાથી પાસે ઘણી અપેક્ષા, અને પોતાની વાત ઓછી. 2-8 ધરી કુટુંબ અને સહિયારા ધન સાથે, અને 4-10 ધરી ઘર અને કામના સંતુલન સાથે જોડાયેલી છે. તેથી લગ્ન અને ઘર-પરિવારના મિલનમાં રાહુ-કેતુની ધરી જોવી ઉપયોગી છે — પણ ફક્ત તેના પરથી કોઈ નિર્ણય થતો નથી.

ગ્રહણ યોગ — જ્યારે રાહુ-કેતુ સૂર્ય કે ચંદ્ર સાથે હોય

જન્મકુંડળીમાં સૂર્ય કે ચંદ્ર કોઈ રાશિમાં રાહુ કે કેતુ સાથે બેઠા હોય, તો પરંપરા તેને ગ્રહણ યોગ કહે છે. નામ ભારે લાગે છે, પણ અર્થ સીધો છે. જેમ ગ્રહણમાં પ્રકાશ થોડી વાર ઢંકાય છે, તેમ તે ગ્રહના ગુણ ક્યારેક ઢંકાયેલા જેવા લાગે છે. આ કાયમી અંધારું નથી. આકાશનું ગ્રહણ પણ આવે છે અને પસાર થઈ જાય છે.

ચંદ્ર સાથે રાહુ કે કેતુ

ચંદ્ર મનનો કારક છે. ચંદ્ર સાથે રાહુ હોય તો મનમાં વિચારોની ભીડ રહે છે — કલ્પના તેજ, પણ બેચેની પણ. નાની વાત મોટી લાગવા માંડે છે, અને વ્યક્તિ બહુ આગળનું વિચારીને પરેશાન થઈ જાય છે. સારી વાત એ કે આવા લોકો મોટે ભાગે સર્જનાત્મક હોય છે — લેખન, કલા, નવી યોજનામાં તેમનું મન લાગે છે. ચંદ્ર સાથે કેતુ હોય તો મન અંદર સંકોચાય છે. ભીડમાં પણ એકલતા, લાગણી કહેવામાં સંકોચ, પણ ધ્યાન અને સાધનામાં સહજ રસ.

સૂર્ય સાથે રાહુ કે કેતુ

સૂર્ય આત્મવિશ્વાસ અને પિતાનો કારક છે. સૂર્ય સાથે રાહુ હોય તો આત્મવિશ્વાસ ક્યારેક બહુ ઊંચો, ક્યારેક અચાનક ઓછો લાગે છે, અને ઓળખ બનાવવાની તીવ્ર ઇચ્છા રહે છે. પિતા કે મોટા અધિકારીઓ સાથે તાલમેલમાં ધીરજ જોઈએ. સૂર્ય સાથે કેતુ હોય તો વ્યક્તિ પદ અને નામથી ઓછી ખેંચાય છે, પોતાનું કામ ચૂપચાપ કરવાનું પસંદ કરે છે, અને ક્યારેક પોતાની આવડતને જાતે જ ઓછી આંકે છે.

ગ્રહણ યોગની અસર કેટલી — આ જુઓ

• અંશનું અંતર — રાહુ અને ચંદ્ર એક જ રાશિમાં હોય પણ અંશમાં દૂર હોય, તો અસર હળવી માનવામાં આવે છે. બહુ નજીક હોય તો વધુ.
• ચંદ્રનું બળ — શુક્લ પક્ષનો, વધતો ચંદ્ર વધુ સંભાળે છે.
• ગુરુની દૃષ્ટિ — ગુરુની દૃષ્ટિ આ યોગને ઘણે અંશે નરમ કરે છે.
• દશાનો સમય — ચંદ્ર, સૂર્ય, રાહુ કે કેતુની દશા-અંતર્દશા ચાલતી હોય ત્યારે અસર વધુ દેખાય છે.

ગ્રહણ યોગમાં સૌથી મોટો ઉપાય મનને સ્થિર રાખતી દિનચર્યા છે — સમયસર ઊંઘ, સવારનો તડકો, અને રોજ થોડી વાર જપ. ચંદ્ર માટે સોમવારે શિવલિંગ પર જળ ચઢાવવું અને ચંદ્રનો બીજ મંત્ર સારો માનવામાં આવે છે.

"ૐ શ્રાં શ્રીં શ્રૌં સઃ ચન્દ્રમસે નમઃ"

સૂર્ય માટે સવારે ઊગતા સૂર્યને જળ અર્પણ કરવું અને સૂર્યનો બીજ મંત્ર.

"ૐ હ્રાં હ્રીં હ્રૌં સઃ સૂર્યાય નમઃ"

મનની બેચેની લાંબો સમય રહે, ઊંઘ ન આવે, કે ઉદાસી ઘેરી લે, તો ડૉક્ટરને જરૂર મળો. જ્યોતિષના ઉપાય ડૉક્ટરની સારવાર સાથે છે, તેની જગ્યાએ નહીં.

બીજા ગ્રહો સાથે રાહુ-કેતુ

રાહુ-કેતુ જે ગ્રહ સાથે બેસે છે, તેના ગુણને કાં તો વધારીને બતાવે છે કે ઢાંકી દે છે. નીચે કેટલીક સામાન્ય જોડીઓ છે. તેને પણ ડરથી નહીં, સમજથી વાંચો.

કાલસર્પ યોગ — પછીની પરંપરા, ડરની વાત નહીં

આજકાલ સૌથી વધુ ડર કાલસર્પ યોગના નામે ફેલાય છે. તેથી પહેલાં સાચી વાત સ્પષ્ટ કરી દઈએ — કાલસર્પ યોગ પ્રાચીન ગ્રંથોમાં નથી. બૃહત્ પરાશર હોરા શાસ્ત્ર, બૃહજ્જાતક, સારાવલી, ફલદીપિકા જેવા જૂના ગ્રંથોમાં આ નામનો કોઈ યોગ મળતો નથી. આ પછીની પરંપરા છે, જે છેલ્લી સદીમાં ખૂબ ફેલાઈ. જૂના ગ્રંથોમાં "સર્પ યોગ" નામનો એક અલગ યોગ જરૂર છે, જે પાપ ગ્રહો (કઠોર સ્વભાવના ગ્રહો) કેન્દ્ર ભાવોમાં હોવાથી બને છે — પણ તે કાલસર્પ નથી. છતાં ઘણા પરિવારો આ પરંપરા માને છે, તેથી તેને બરાબર સમજવી જરૂરી છે — જેથી ડરની જગ્યાએ સમજ આવે.

કાલસર્પ યોગ કેવી રીતે બને છે

જ્યારે સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, ગુરુ, શુક્ર અને શનિ — સાતેય ગ્રહો રાહુ અને કેતુની વચ્ચે એક જ બાજુ આવી જાય, એટલે કે કુંડળીનો અડધો ભાગ ગ્રહો વગર ખાલી રહી જાય, તો આ પરંપરામાં તેને કાલસર્પ યોગ કહે છે. રાહુને સાપનું મોં અને કેતુને પૂંછડી માનવામાં આવે છે. રાહુ જે ભાવમાં હોય, તે પ્રમાણે તેનાં બાર નામ કહેવાય છે — પહેલા ભાવથી ક્રમમાં અનંત, કુલિક, વાસુકિ, શંખપાલ, પદ્મ, મહાપદ્મ, તક્ષક, કર્કોટક, શંખચૂડ, ઘાતક, વિષધર અને શેષનાગ.

કાલસર્પ ક્યારે ન ગણાય — ભંગની વાતો

આ જ પરંપરા માનતા જાણકારો પોતે ઘણી સ્થિતિઓમાં આ યોગને માનતા નથી, કે બહુ હળવો માને છે.

• કોઈ એક પણ ગ્રહ રાહુ-કેતુની ધરીની બહાર હોય, તો પૂરો કાલસર્પ બનતો નથી. કેટલાક તેને "આંશિક" કહે છે, પણ ઘણા જાણકારો તેને યોગ જ ગણતા નથી.
• કોઈ ગ્રહ રાહુ કે કેતુ સાથે એ જ રાશિમાં હોય, પણ અંશમાં ધરીની બહાર નીકળી ગયો હોય, તો પણ યોગ નબળો કે ભંગ માનવામાં આવે છે.
• ગુરુ કેન્દ્ર (1, 4, 7, 10 ભાવ)માં બળવાન હોય, કે લગ્ન (પહેલો ભાવ) અને ચંદ્ર પર ગુરુની દૃષ્ટિ હોય.
• લગ્નનો સ્વામી બળવાન થઈને કેન્દ્ર કે ત્રિકોણ (1, 5, 9 ભાવ)માં હોય.
• રાહુ ત્રીજા, છઠ્ઠા કે અગિયારમા ભાવમાં હોય — આ રાહુનાં સારાં સ્થાન માનવામાં આવે છે.
• ઘણા ગ્રહો પોતાની ઉચ્ચ રાશિ કે સ્વરાશિમાં બળવાન હોય.

સૌથી મોટી વાત — આ યોગ ઘણા લોકોની કુંડળીમાં મળે છે, અને તેમાંથી ઘણાએ સામાન્ય, સુખી અને સફળ જીવન જીવ્યું છે. તેથી "કાલસર્પ છે" સાંભળીને ગભરાવાની જરૂર નથી. જરૂર છે આખી કુંડળી, દશા અને ગોચરને સાથે જોવાની.

કાલસર્પની માન્યતામાં સરળ ઉપાય

• સોમવારે શિવલિંગ પર જળ ચઢાવીને "ૐ નમઃ શિવાય"ની એક માળા.
• મહામૃત્યુંજય મંત્રનો રોજ જપ.
• નાગપંચમીએ શ્રદ્ધાથી શિવપૂજા — આ પણ પરંપરાનો ભાગ છે.
• રાહુ અને કેતુના બીજ મંત્ર, જે આગળ ઉપાયવાળા ભાગમાં આપ્યા છે.

કેટલાક લોકો કોઈ તીર્થ પર વિશેષ પૂજા કરાવે છે. તે શ્રદ્ધાની વાત છે, જરૂરી નથી. ડરને કારણે મોટો ખર્ચ કરવાની જરૂર નથી — ઘરે નિયમથી કરેલો જપ પણ પૂરી શ્રદ્ધાનું જ કામ છે.

રાહુ અને કેતુની દશા — 18 અને 7 વર્ષ

વિંશોત્તરી દશા (120 વર્ષનો દશાક્રમ)માં દરેક ગ્રહનો એક નક્કી સમય છે. રાહુની મહાદશા 18 વર્ષ અને કેતુની 7 વર્ષ ચાલે છે. ક્રમ આ છે — કેતુ 7, શુક્ર 20, સૂર્ય 6, ચંદ્ર 10, મંગળ 7, રાહુ 18, ગુરુ 16, શનિ 19, બુધ 17. એટલે કે રાહુની દશા હંમેશાં મંગળ પછી આવે છે અને તેના પછી ગુરુની દશા શરૂ થાય છે. કેતુની દશા બુધ પછી આવે છે અને તેના પછી શુક્રની.

જન્મ સમયે કઈ દશા ચાલતી હતી, તે ચંદ્રના નક્ષત્રથી નક્કી થાય છે. જન્મ સમયે ચંદ્ર આર્દ્રા, સ્વાતિ કે શતભિષા નક્ષત્રમાં હોય, તો જીવન રાહુની દશાથી શરૂ થાય છે. અશ્વિની, મઘા કે મૂળમાં હોય, તો કેતુની દશાથી. ચંદ્ર તે નક્ષત્રમાં જેટલો આગળ નીકળી ગયો હોય, તેટલી દશા જન્મ પહેલાં જ વીતી ગયેલી માનવામાં આવે છે.

રાહુ મહાદશા — 18 વર્ષ કેવી રીતે વીતે છે

રાહુની દશા લાંબી છે, તેથી એક જ રંગની નથી હોતી. તેની અંદર નવ અંતર્દશા (મહાદશાની અંદરના નાના સમયગાળા) આવે છે, અને દરેક અંતર્દશાનો સ્વાદ જુદો હોય છે. રાહુની દશામાં મોટે ભાગે જિંદગીની ઝડપ વધે છે — નવી જગ્યા, નવું કામ, નવા લોકો. વ્યક્તિ કંઈક મોટું મેળવવાનો નિર્ધાર કરે છે. જે રાહુ ત્રીજા, છઠ્ઠા કે અગિયારમા ભાવમાં હોય, કે જેની રાશિનો સ્વામી બળવાન હોય, તે આ દશામાં સારી પ્રગતિ આપી શકે છે. જ્યાં રાહુ કઠિન સ્થિતિમાં હોય, ત્યાં ભ્રમ, ઉતાવળ અને ખોટી સંગતથી સાવધ રહેવું જરૂરી છે.

એક કામની વાત — રાહુની દશામાં રાહુ જે રાશિમાં બેઠો છે, તે રાશિના સ્વામીની સ્થિતિ ઘણું કહી દે છે. જેમ કે રાહુ મકર રાશિમાં હોય, તો શનિની સ્થિતિ જુઓ; મીનમાં હોય, તો ગુરુની. સ્વામી સારો હોય તો રાહુની દશા પણ તે જ દિશામાં વળે છે.

અંતર્દશાનો સમય કાઢવાનું સૂત્ર સરળ છે — મહાદશાનાં વર્ષ × અંતર્દશાવાળા ગ્રહનાં વર્ષ ÷ 120. જેમ કે રાહુમાં શનિ — 18 × 19 ÷ 120 = 2.85 વર્ષ, એટલે કે લગભગ 2 વર્ષ 10 મહિના. કોષ્ટકમાં દિવસ મોટા હિસાબે છે. "સામાન્ય રંગ" ફક્ત દિશા છે; સાચું ફળ બંને ગ્રહોની કુંડળીમાં સ્થિતિથી બને છે. આ જ સૂત્રથી બીજી દશાઓમાં રાહુની અંતર્દશા પણ નીકળે છે — જેમ કે શુક્રની 20 વર્ષની દશામાં રાહુની અંતર્દશા 3 વર્ષની હોય છે. તેથી કોઈ કહે "રાહુનો સમય ચાલે છે", તો પહેલાં પૂછો — મહાદશા છે કે અંતર્દશા? બંનેની અસરનું વજન જુદું છે.

કેતુ મહાદશા — 7 વર્ષ

કેતુની દશા નાની છે, પણ ઊંડી. આ સમયે મોટે ભાગે વ્યક્તિ અંદર ઝાંખે છે — ખરેખર શું જરૂરી છે, શું છોડી શકાય. ક્યારેક કોઈ જૂનો સિલસિલો અચાનક પૂરો થાય છે, અને તેની જગ્યાએ નવી સમજ આવે છે. અધ્યાત્મ, યાત્રા, સંશોધન અને સેવાનાં કામોમાં આ દશા સારો સાથ આપે છે. કેતુ બારમા કે નવમા ભાવમાં સારી સ્થિતિમાં હોય, તો આ સમય મનને મોટી શાંતિ પણ આપી શકે છે. કેતુ મહાદશાની અંતર્દશાઓ આ ક્રમમાં આવે છે (મોટો હિસાબ).

• કેતુમાં કેતુ — 4 મહિના 27 દિવસ
• કેતુમાં શુક્ર — 1 વર્ષ 2 મહિના
• કેતુમાં સૂર્ય — 4 મહિના 6 દિવસ
• કેતુમાં ચંદ્ર — 7 મહિના
• કેતુમાં મંગળ — 4 મહિના 27 દિવસ
• કેતુમાં રાહુ — 1 વર્ષ 18 દિવસ
• કેતુમાં ગુરુ — 11 મહિના 6 દિવસ
• કેતુમાં શનિ — 1 વર્ષ 1 મહિનો 9 દિવસ
• કેતુમાં બુધ — 11 મહિના 27 દિવસ

રાહુની દશા પછી ગુરુની દશા આવે છે, જેને ઘણા લોકો રાહતનો સમય માને છે. કેતુની દશા પછી શુક્રની 20 વર્ષની દશા આવે છે, જે સુખ-સુવિધા અને સંબંધો તરફ લઈ જાય છે. દશા બદલાવાની આસપાસનો સમય (દશા-સંધિ) થોડો અસ્થિર લાગી શકે — તે સમયે મોટા નિર્ણયો વિચારીને લેવા સારા.

રાહુ-કેતુનું ગોચર — ઊલટી ચાલ, એક રાશિમાં લગભગ 18 મહિના

ગોચર (આકાશમાં ગ્રહોની આજની ચાલ)માં રાહુ-કેતુની બે વાત ખાસ છે. પહેલી — તેઓ હંમેશાં વક્રી (ઊલટી ચાલવાળા) માનવામાં આવે છે. બાકીના ગ્રહો રાશિઓમાં આગળ વધે છે — મેષથી વૃષભ, વૃષભથી મિથુન. રાહુ-કેતુ ઊલટા ચાલે છે — મિથુનથી વૃષભ, વૃષભથી મેષ. બીજી — તેઓ એક રાશિમાં લગભગ 18 મહિના રહે છે, અને આખું રાશિચક્ર લગભગ સાડા અઢાર વર્ષમાં ફરે છે. તેથી તેમનું ગોચર ધીમું છે, પણ તેની અસર લાંબી ચાલે છે.

જૂના ગોચર નિયમમાં ચંદ્ર રાશિ (જન્મ સમયે ચંદ્ર જે રાશિમાં હતો)થી ત્રીજી, છઠ્ઠી અને અગિયારમી રાશિમાં રાહુ-કેતુનું ગોચર સારું માનવામાં આવે છે. જ્યારે ગોચરનો રાહુ જન્મના ચંદ્ર પરથી પસાર થાય છે, ત્યારે લગભગ દોઢ વર્ષ મનમાં બેચેની કે મોટા બદલાવની ઇચ્છા રહી શકે છે. જ્યારે કેતુ જન્મના ચંદ્ર પર આવે છે, ત્યારે મન થોડું ઉદાસીન અને અંદરની તરફ વળેલું લાગે છે. આ સમય પસાર થઈ જનારા છે — તેને ઓળખીને દિનચર્યા સંભાળવી એ જ સમજદારી છે.

ગોચરની અસર ત્યારે વધુ દેખાય છે જ્યારે તે જન્મની દશા સાથે મેળ ખાય. જેમ કે રાહુની અંતર્દશા ચાલતી હોય અને તે જ સમયે ગોચરનો રાહુ ચંદ્ર પર હોય, તો અસર સ્પષ્ટ અનુભવાય છે. ફક્ત ગોચરથી ગભરાવું યોગ્ય નથી. આજે રાહુ-કેતુ કઈ રાશિમાં છે, તે કોઈ પણ ભરોસાપાત્ર પંચાંગમાં જોઈ શકાય છે.

રાહુ-કેતુના ઉપાય — સરળ, હાનિરહિત અને જ્યોતિષ પ્રમાણે

હવે સૌથી જરૂરી વાત — ઉપાય. પહેલાં એક સાચી વાત ફરીથી. કોઈ પણ ઉપાય ચોક્કસ ફળ આપશે જ, એવી ખાતરી નથી. અહીં "અચૂક"નો અર્થ એ છે કે આ ઉપાય પેઢીઓથી અજમાવેલા છે, શાસ્ત્ર અને પરંપરા સાથે જોડાયેલા છે, અને પૂરેપૂરા સુરક્ષિત છે. નિયમ, ધીરજ અને શ્રદ્ધાથી કરવામાં આવે, તો તે મનને સ્થિર કરે છે, વિચારને સ્પષ્ટ કરે છે, અને કઠિન સમયમાં સહારો આપે છે. ફળમાં પોતાનો પ્રયત્ન અને સમજદારી પણ એટલાં જ જરૂરી છે.

જપનો સામાન્ય નિયમ

• રોજ 108 વાર, એટલે કે એક માળા.
• ઓછામાં ઓછા 43 દિવસ, ખાડો પાડ્યા વગર.
• રોજ એક જ સમયે અને એક જ જગ્યાએ બેસો — તેનાથી મન જલદી સ્થિર થાય છે.
• સ્વચ્છ કપડાં, શાંત મન, અને શબ્દોનો સ્પષ્ટ ઉચ્ચાર.
• ઉપવાસ ત્યારે જ, જ્યારે તબિયત સારી હોય. જેમને ડૉક્ટરે ભૂખ્યા રહેવાની ના પાડી હોય, તેઓ ઉપવાસને બદલે ફક્ત જપ કરે.
• કોઈ કારણે વચ્ચે દિવસ છૂટી જાય, તો ગભરાશો નહીં — અપરાધભાવ વગર ફરીથી ગણતરી શરૂ કરો.

રાહુનો બીજ મંત્ર

રાહુને શાંત કરવાનો સૌથી સીધો ઉપાય તેનો બીજ મંત્ર (ગ્રહનો નાનો, મૂળ મંત્ર) છે. તેને શનિવારથી શરૂ કરવો સારો માનવામાં આવે છે, અને સાંજનો સમય રાહુ માટે યોગ્ય ગણાયો છે.

"ૐ ભ્રાં ભ્રીં ભ્રૌં સઃ રાહવે નમઃ"

પરંપરામાં રાહુના પૂરા અનુષ્ઠાનની જપ-સંખ્યા 18,000 કહેવામાં આવે છે. આટલું મોટું અનુષ્ઠાન કોઈ જાણકારના માર્ગદર્શનમાં કરો. રોજની એક માળા કોઈ પણ વ્યક્તિ ઘરે આરામથી કરી શકે છે.

કેતુનો બીજ મંત્ર

કેતુ માટે તેનો બીજ મંત્ર મંગળવારે કે શનિવારે શરૂ કરી શકાય. સવાર હોય કે સાંજ — જે સમય રોજ નિભાવી શકાય, તે જ સૌથી સારો.

"ૐ સ્રાં સ્રીં સ્રૌં સઃ કેતવે નમઃ"

પરંપરામાં કેતુના પૂરા અનુષ્ઠાનની સંખ્યા 17,000 કહેવાય છે. રોજની એક માળા જ સારી શરૂઆત છે.

રાહુ માટે દેવી દુર્ગાની ઉપાસના

પરંપરામાં રાહુની શાંતિ માટે દેવી દુર્ગાની ઉપાસના સૌથી સરળ માનવામાં આવે છે. દેવી શક્તિ છે, અને રાહુનો ભ્રમ સ્પષ્ટ દૃષ્ટિ અને અંદરની શક્તિથી જ કપાય છે.

"ૐ દું દુર્ગાયૈ નમઃ"

• શુક્રવારે કે શનિવારે સાંજે દીવો કરીને આ મંત્રની એક માળા.
• નવરાત્રિના નવ દિવસમાં દુર્ગા કવચનો પાઠ.
• ઘરની દીકરીઓ અને સ્ત્રીઓનો આદર — આ પણ દેવીની ઉપાસનાનો જ ભાગ છે.

કેતુ માટે ભગવાન ગણેશની ઉપાસના

કેતુનો સંબંધ ગણેશજી સાથે જોડવામાં આવે છે. ગણેશજી વિઘ્નહર્તા છે અને બુદ્ધિને સ્થિર કરે છે. કેતુનો અચાનક અલગાવ અને દિશાનો ભટકાવ ગણેશ ઉપાસનાથી સંતુલિત થાય છે.

"ૐ ગં ગણપતયે નમઃ"

• બુધવારે ગણેશજીને દૂર્વા (ધરો) ચઢાવીને એક માળા.
• દર મહિનાની સંકષ્ટી ચતુર્થીએ પૂજા; ઉપવાસ ફક્ત તબિયત સારી હોય તો જ.

ભગવાન શિવની ઉપાસના — રાહુ અને કેતુ બંને માટે

શિવજીએ ગળામાં નાગ ધારણ કર્યો છે અને મસ્તક પર ચંદ્ર. તેથી પરંપરામાં રાહુ-કેતુ, ચંદ્ર અને કાલસર્પની માન્યતા — આ બધાની શાંતિ માટે શિવ ઉપાસનાને સૌથી ઉદાર ઉપાય માનવામાં આવે છે.

"ૐ નમઃ શિવાય"

• સોમવારે શિવલિંગ પર જળ ચઢાવીને પંચાક્ષરી મંત્રની એક માળા.
• પ્રદોષ (તેરસની સાંજ)એ શિવપૂજા.
• શ્રાવણ મહિનામાં નિયમથી જળાભિષેક.

મહામૃત્યુંજય મંત્ર

મનમાં ડર હોય, બેચેની હોય, કે ઘરમાં કોઈની તબિયતની ચિંતા હોય — પરંપરામાં મહામૃત્યુંજય મંત્રને સૌથી મોટો સહારો માનવામાં આવ્યો છે. આ મંત્ર ડરને નહીં, ભરોસાને વધારે છે.

"ૐ ત્ર્યમ્બકં યજામહે સુગન્ધિં પુષ્ટિવર્ધનમ્, ઉર્વારુકમિવ બન્ધનાન્મૃત્યોર્મુક્ષીય માઽમૃતાત્"

રોજ સવારે એક માળા, કે સમય ઓછો હોય તો 11 વાર. તબિયતની ચિંતામાં આ મંત્ર ડૉક્ટરની સારવાર સાથે કરો, તેની જગ્યાએ નહીં.

હનુમાન ચાલીસા

હનુમાનજીને સંકટમોચન કહેવામાં આવે છે. રાહુના ભ્રમ અને ડરમાં, અને શનિ-રાહુ બંનેના કઠિન સમયમાં, હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ પરંપરામાં ખૂબ પ્રચલિત છે. મંગળવારે અને શનિવારે, સવારે કે સાંજે, એક કે સાત વાર પાઠ કરો. સમય ઓછો હોય તો હનુમાનજીનો નાનો મંત્ર પણ છે.

"ૐ હં હનુમતે નમઃ"

શનિવારનું દાન — પોતાની શક્તિ પ્રમાણે

રાહુ શનિ જેવું ફળ આપે છે, તેથી રાહુનું દાન પણ શનિવારે કરવાની પરંપરા છે.

• કાળા તલ — થોડા કાળા તલ કોઈ જરૂરિયાતમંદને કે મંદિરમાં.
• ધાબળો — શિયાળામાં કોઈ ગરીબ, મજૂર કે બેઘર વ્યક્તિને ધાબળો. આ રાહુ અને કેતુ બંને માટે સારું માનવામાં આવે છે.
• ભોજન — કોઈ ભૂખ્યાને જમાડવું.
• પોતાની શક્તિમાં — દેવું કરીને કે ઘરનું બજેટ બગાડીને દાન નહીં. થોડું, પણ નિયમથી અને મનથી.

દાન આપતી વખતે અહંકાર ન હોય, અને લેનારનું સન્માન જળવાય — આ જ દાનનો સાચો નિયમ છે.

જરૂરિયાતમંદોની સેવા

રાહુનો સંબંધ સમાજના એવા લોકો સાથે જોડવામાં આવે છે જેમની ઘણી વાર અવગણના થાય છે — સફાઈ કામદારો, મજૂરો, પરદેશી, એકલા રહેતા લોકો. તેમની સાથે આદરથી વાત કરવી અને તેમને મદદ કરવી એ રાહુનો ખૂબ સાચો ઉપાય છે. કેતુનો સંબંધ સાધુ-સંતો, બીમારો અને એકલા વડીલો સાથે છે. કોઈ વડીલ પાસે બેસીને તેમની વાત સાંભળવી, બીમારની સેવા કરવી, મૂંગાં પ્રાણી-પક્ષીઓ માટે પાણી-ચણ મૂકવાં — આ કેતુને શાંત રાખનારાં કર્મ માનવામાં આવે છે.

આચરણ — સૌથી જરૂરી ઉપાય

ગ્રહનો સૌથી મોટો ઉપાય તેના સારા ગુણને અપનાવવો અને તેના ખરાબ રૂપથી બચવું છે.

• રાહુ માટે — જૂઠ, છળ, વ્યસન અને "જલદી પૈસાદાર બનો" જેવા રસ્તાથી દૂર રહેવું. દરેક મોટો નિર્ણય એક રાત ઊંઘીને લેવો.
• રાહુ માટે — માહિતીને ચકાસવી. અફવા કે ડર ફેલાવતી વાતો પર તરત ભરોસો ન કરવો.
• કેતુ માટે — રોજ થોડી મિનિટ ધ્યાન. પોતાની લાગણીઓ પરિવારને કહેવી, અંદર દબાવી ન રાખવી.
• કેતુ માટે — સંબંધો અચાનક ન તોડવા. મન ઊઠી જાય તો થોડા દિવસ રોકાઈને પછી વાત કરવી.

રત્ન — ફક્ત જાણકારની સલાહથી

રાહુનું રત્ન ગોમેદ અને કેતુનું લસણિયો માનવામાં આવે છે. પણ તેને જાતે પહેરવાની સલાહ અમે નથી આપતા. રત્ન પહેરવું હોય તો કોઈ જાણકાર જ્યોતિષીને આખી કુંડળી બતાવીને જ પહેરો. રત્ન ગ્રહની તાકાત વધારે છે — અને જે ગ્રહને શાંત કરવો હોય, તેનું રત્ન ઊલટી અસર કરી શકે છે. રાહુ-કેતુનાં રત્નોમાં આ સાવચેતી વધુ જરૂરી છે, કારણ કે આ ગ્રહો પહેલેથી જ વધારીને ફળ આપનારા છે. મંત્ર, દાન અને સેવામાં આવું કોઈ જોખમ નથી.

અમે શું નથી સૂચવતા

લીંબુ-મરચાં લટકાવવાં, કંઈક નદીમાં પધરાવવું, ખીલા ઠોકવા, વાળ-નખ સાથે જોડાયેલાં કામ — આવા ટોટકા જ્યોતિષના ઉપાય નથી, અને અમે તે સૂચવતા નથી. કોઈ ડર બતાવીને મોંઘી પૂજાનું દબાણ કરે, તો અટકીને વિચારો. સાચો ઉપાય સરળ હોય છે, ઘરે થઈ શકે છે, અને કોઈને નુકસાન નથી પહોંચાડતો.

એક સરળ સાપ્તાહિક ક્રમ

બધું એકસાથે કરવું જરૂરી નથી. એક-બે ઉપાય પસંદ કરો અને તેને 43 દિવસ નિયમથી નિભાવો. થોડું, પણ સતત — આ જ ઉપાયની સાચી તાકાત છે.

લગ્ન અને ઘર-પરિવારમાં રાહુ-કેતુ — બંનેની કુંડળી કેમ જોવી

રાહુ-કેતુની અસર ઘરના એક જ સભ્ય સુધી અટકતી નથી. ઘરમાં બે લોકો સાથે રહે છે, ત્યારે બંનેની કુંડળીના ગ્રહો એકબીજાના જીવનને સ્પર્શે છે. માની લો કે પતિની કુંડળીમાં ચંદ્ર સાથે રાહુ છે અને અત્યારે રાહુની અંતર્દશા ચાલે છે — તેનું મન બેચેન છે, નાની વાતમાં ચીડ ચઢે છે. પત્નીની કુંડળીમાં કેતુ ચંદ્ર સાથે છે — તે વાત કહેવાને બદલે ચૂપ થઈ જાય છે. બંનેમાંથી કોઈ દોષી નથી. બસ બંનેનો અત્યારનો સમય અને મનનો સ્વભાવ જુદો છે. આ વાત સમજાઈ જાય, તો ઝઘડાની જગ્યાએ ધીરજ આવે છે.

એટલે જ ઉપાય પણ બંનેની કુંડળી જોઈને નક્કી થવા જોઈએ. એક જ ઉપાય બધા માટે નથી હોતો. જેની કુંડળીમાં ચંદ્ર-રાહુ છે, તેના માટે ચંદ્ર અને શિવની ઉપાસના યોગ્ય બેસે છે; જેની કેતુ દશા ચાલે છે, તેના માટે ગણેશ ઉપાસના અને ધ્યાન. અને બંને માટે સાથે બેસીને કરી શકાય એવો કોઈ એક સરળ ઉપાય — જેમ કે સોમવારની સાંજે સાથે મળીને શિવ મંત્ર. કુંડળી મિલન જ્યોતિષની ટીમે આ જ વિચારથી પોતાનાં મિલન બનાવ્યાં છે.

• પતિ-પત્ની કુંડળી મિલન — પરિણીત દંપતીની બંને કુંડળીમાં ચંદ્ર (મન) સાથે રાહુ-કેતુની સ્થિતિ, સાતમો ભાવ, લગ્નના કારક શુક્ર-ગુરુ, અત્યારની દશા અને શનિનું ગોચર જુએ છે. અત્યારે બંનેનું મન કેવું છે, અને બંને માટે અલગ-અલગ અને સહિયારા ઉપાય કયા છે, તે અઠવાડિયાના ક્રમ સાથે બતાવે છે.
• ગૃહશાંતિ કુંડળી મિલન — ઘરના કોઈ પણ બે સભ્ય, જેમ કે માતા-પિતા અને સંતાન, કે બે ભાઈ. બંનેની કુંડળીમાં રાહુ-કેતુ અને ચંદ્ર, ચોથો ભાવ (ઘરની શાંતિ), પિતૃ દોષ અને કાલસર્પ (પરંપરા તરીકે), અત્યારની દશા અને શનિનું ગોચર વાંચીને ઘરની શાંતિના ઉપાય બતાવે છે.

બંને રિપોર્ટ બંને વ્યક્તિની જન્મતારીખ, જન્મસમય અને જન્મસ્થળથી બને છે. ચુકવણી પછી મિલનનું પૂરું પરિણામ સાઇટ પર તરત ખૂલે છે, અને પૂરો રિપોર્ટ PDFમાં આવે છે — બંનેની પોતાની કુંડળી, ઉપાયોનું પૂરું વિધાન, અઠવાડિયાનો ક્રમ, અને "તમારા પ્રશ્નો — સીધા જવાબ". સાચું કહીએ તો — અમારો રિપોર્ટ ધન, સંતાન કે ભણતરની ભવિષ્યવાણી નથી કરતો. તે બંનેની કુંડળીથી સંબંધ, મન, અત્યારનો સમય અને તેના ઉપાય બતાવે છે.

લગ્ન પહેલાંની વાત જુદી છે. ત્યાં કુંડળી મિલન અષ્ટકૂટ (આઠ કસોટી)ના 36 ગુણ, માંગલિક, નાડી અને ભકૂટ જુએ છે. રાહુ-કેતુ અષ્ટકૂટનો ભાગ નથી, અને ફક્ત રાહુ-કેતુની સ્થિતિ જોઈને કોઈ સંબંધ અટકાવવાની વાત ન થવી જોઈએ. જ્યાં કોઈ મુશ્કેલી દેખાય, ત્યાં સમજ અને ઉપાયથી રસ્તો નીકળે છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો