તિજોરી કે લૉકરમાં શું રાખવું — ધન માટે જ્યોતિષ અને વાસ્તુ ઉપાય

દરેક ઘરમાં એક જગ્યા એવી હોય છે, જ્યાં સૌથી કીમતી વસ્તુઓ રાખવામાં આવે છે — ઘરેણાં, જમીન-મકાનના દસ્તાવેજો, બચતની પાસબુક, વીમાની પૉલિસી, દાદી-પરદાદીનો કોઈ જૂનો ચાંદીનો સિક્કો. કોઈના ઘરે તે સ્ટીલની મોટી તિજોરી છે, કોઈના ઘરે કબાટનું તાળાવાળું ખાનું, અને ઘણા પરિવારો માટે બૅન્કનું લૉકર. રૂપ ગમે તે હોય, ભારતીય પરંપરાએ આ જગ્યાને ક્યારેય સામાન્ય ગણી નથી. દિવાળીએ આ જ તિજોરી સામે પૂજા થાય છે, ધનતેરસે લાવેલો નવો સિક્કો આ જ તિજોરીમાં જાય છે, અને ઘરનાં વડીલ બા હંમેશાં કહેતાં આવ્યાં છે — "તિજોરી ક્યારેય સાવ ખાલી ન રાખવી."

આ લેખમાં ધનના સામાન્ય ઉપાયો ફરી નથી કહ્યા. અહીં વાત માત્ર તિજોરીની છે — તે ઘરમાં ક્યાં હોય, તેનું બારણું કઈ દિશામાં ખૂલે, અંદર કઈ વસ્તુ કયા ગ્રહના તર્કથી રાખવામાં આવે છે, અંદર શું ન રાખવું, અને તમારી પોતાની કુંડળીનો બીજો (ધન) અને અગિયારમો (લાભ) ભાવ તમને કયો ઉપાય પસંદ કરવા કહે છે. શરૂઆતમાં જ એક પ્રામાણિક વાત — કોઈ યંત્ર કે સિક્કો ધનની ખાતરી આપતો નથી. તે શ્રદ્ધા, નિયમ અને શિસ્તનો આધાર છે, અને સાચું કહીએ તો એ જ તેની સાચી તાકાત છે.

અમે, કુંડળી મિલન જ્યોતિષની ટીમ, ઘરના બે સભ્યોની કુંડળી સાથે વાંચીને રિપોર્ટ બનાવીએ છીએ. તે રિપોર્ટ ધનની ભવિષ્યવાણી કરતો નથી; પણ ઘરનો પૈસો મોટે ભાગે ઘરના લોકોના આપસી મેળ અને અત્યારના સમય સાથે ચાલે છે. એટલે લેખના અંતે જોઈશું કે તિજોરીવાળા ઘરને આ મિલન કેવી રીતે કામ આવે છે. પહેલાં અમારાં ચારેય મિલન એક નજરે:

જ્યોતિષ તિજોરીને કઈ નજરે જુએ છે

કુંડળીમાં બાર ભાવ (બાર ખાનાં કે સ્થાન — જીવનનાં જુદાં જુદાં ક્ષેત્રો એમાં જોવાય છે) હોય છે. એમાંથી ચાર ભાવ સીધા તિજોરી સાથે જોડાય છે. આ ચાર બરાબર સમજાઈ જાય, તો આગળની દરેક વાત આપોઆપ સ્પષ્ટ થઈ જશે.

• બીજો ભાવ — કોષ. તેને ધનસ્થાન કહે છે. આ ભાવ કમાણી નહીં, પણ બચાવેલું અને ભેગું કરેલું ધન બતાવે છે — ઘરેણાં, થાપણો, કુટુંબની મિલકત. આ જ ભાવ વાણી અને કુટુંબનો પણ છે. તિજોરી એટલે આ ભાવનું ઘરમાં દેખાતું રૂપ.
• અગિયારમો ભાવ — આવક. આ લાભસ્થાન છે — આવક, કમાણીનો પ્રવાહ, ઇચ્છાપૂર્તિ. તિજોરી સુધી જે પૈસો પહોંચે છે, તે આ જ માર્ગે આવે છે.
• બારમો ભાવ — જાવક. આ વ્યયસ્થાન, એટલે ખર્ચનું સ્થાન. તિજોરીમાંથી જે બહાર જાય છે — જરૂરી ખર્ચ, દાન, પ્રવાસ, દવા કે બિનજરૂરી ખરીદી — તે અહીં દેખાય છે. બારમો ભાવ ખરાબ નથી; દાન-ધર્મનો ખર્ચ પણ આ જ ભાવમાં આવે છે.
• ચોથો ભાવ — ઘર. તિજોરી ઘરમાં રહે છે, અને ચોથો ભાવ એટલે સુખસ્થાન — ઘર, સુખ, માતા અને સ્થાવર મિલકત. ઘરમાં શાંતિ હોય તો ધન પણ ટકે છે — આ વાત જ્યોતિષ પણ કહે છે અને જીવનનો અનુભવ પણ.

એક સરળ ચિત્ર મનમાં રાખો. અગિયારમો ભાવ તિજોરીનું આગળનું બારણું છે — અહીંથી પૈસો અંદર આવે છે. બીજો ભાવ તિજોરીનો અંદરનો ભાગ છે — અહીં તે ઠરે છે. બારમો ભાવ પાછળની નાની બારી છે — અહીંથી તે બહાર જાય છે. અને ચોથો ભાવ એ ઓરડો છે, જેમાં તિજોરી મૂકેલી છે. દરેક ઉપાયનો હેતુ આટલો જ — બારણું ખુલ્લું રહે, અંદરની વ્યવસ્થા બરાબર રહે, બારીમાંથી માત્ર જરૂરી અને શુભ ખર્ચ જાય, અને ઓરડામાં શાંતિ રહે.

કારક ગ્રહ — તિજોરીનો કયો ભાગ કયો ગ્રહ સંભાળે છે

કેટલાક ગ્રહો સ્વભાવથી કોઈ વિષયના કારક (પ્રતિનિધિ) હોય છે. તિજોરી માટે આ કારક યાદ રાખો:

• ગુરુ — ધનનો મુખ્ય કારક. વિવેકથી ભેગું કરેલું, લાંબો સમય ટકતું ધન.
• શુક્ર — વૈભવ, ઘરેણાં, સુખ-સગવડ. તિજોરીમાં રાખેલાં સોના-ચાંદીનાં ઘરેણાંનો સ્વભાવ શુક્રનો.
• બુધ — હિસાબ, લખાણ, વેપાર. તિજોરીના દસ્તાવેજો અને ચોપડા બુધના.
• ચંદ્ર — મન અને પ્રવાહ. પૈસો આવતો-જતો રહે, રોકડ ફરતી રહે — આ ચંદ્રનું ક્ષેત્ર.
• મંગળ — જમીન, હિંમત, રક્ષણ. જમીન-મકાનના દસ્તાવેજો મંગળ અને ચોથા ભાવ સાથે જોડાય છે.
• શનિ — પરિશ્રમ, ધીરજ, લાંબી બચત. તિજોરીનું ભારે લોખંડ અને મજબૂત તાળું પણ શનિની પ્રકૃતિ — ધીમું, પણ ટકાઉ.

એટલે તિજોરીમાં લગભગ દરેક ગ્રહનો ભાગ છે. તેથી તિજોરીના ઉપાયો કોઈ એક ચમત્કારિક વસ્તુ પર ટકતા નથી. દિશા, સ્વચ્છતા, વ્યવસ્થા, પૂજા અને તમારી પોતાની કુંડળી — આ પાંચનો મેળ એ જ સાચો ઉપાય.

ઉત્તર દિશા કુબેરની કેમ ગણાય છે

વાસ્તુશાસ્ત્ર અને પુરાણોમાં આઠ દિશાના આઠ રક્ષકો કહેવાયા છે; તેમને દિક્પાલ (દિશાના પાલક) કહે છે. પૂર્વના ઇન્દ્ર, અગ્નિકોણના અગ્નિ, દક્ષિણના યમ (ધર્મરાજ), નૈઋત્યના નિઋતિ, પશ્ચિમના વરુણ, વાયવ્યના વાયુ, ઉત્તરના કુબેર અને ઈશાનના ઈશાન (શિવનું એક રૂપ). આ જ ક્રમમાં ઉત્તર દિશા કુબેરની છે.

કુબેર કોણ છે? પુરાણો મુજબ તેઓ ઋષિ વિશ્રવાના પુત્ર છે, એટલે તેમને વૈશ્રવણ પણ કહે છે. તેઓ યક્ષોના રાજા અને દેવોના ધનાધ્યક્ષ (ખજાનચી) ગણાય છે. કથા એવી છે કે તેમની અલકા નગરી હિમાલયમાં, કૈલાસ પાસે, ઉત્તરમાં વસેલી છે, અને તેઓ ભગવાન શિવના મિત્ર છે. તેમની પાસે નવ નિધિ (નવ પ્રકારના ખજાના) કહેવાયા છે.

એક વાત પર ધ્યાન આપો. કુબેર ધનના રખેવાળ છે; ધન આપનારાં દેવી લક્ષ્મી છે. એટલે જ પરંપરામાં તિજોરી પાસે લક્ષ્મીની પૂજા અને કુબેરનું સ્મરણ સાથે થાય છે — લક્ષ્મી ધન લાવે છે, કુબેર તેને સાચવે છે.

જ્યોતિષમાં ગ્રહોને પણ દિશાઓ આપવામાં આવી છે: સૂર્ય પૂર્વ, શુક્ર અગ્નિકોણ, મંગળ દક્ષિણ, રાહુ નૈઋત્ય, શનિ પશ્ચિમ, ચંદ્ર વાયવ્ય, બુધ ઉત્તર અને ગુરુ ઈશાન. બુધ હિસાબ, લેવડદેવડ, વેપાર અને કાગળોનો ગ્રહ છે. એટલે ઉત્તરમાં ધનના રખેવાળ (કુબેર) અને ધનનો હિસાબ (બુધ) — બંને સાથે બેસે છે. તિજોરી માટે આથી સારો મેળ કયો — પૈસો પણ સુરક્ષિત, હિસાબ પણ ચોખ્ખો.

આઠ દિશા અને તિજોરી — એક કોઠો

વાસ્તુગ્રંથોમાં નાની વાતોમાં મતભેદ મળે છે, પણ મૂળ નિયમ પર લગભગ બધાં એકમત છે: ભારે તિજોરી સ્થિર ભાગમાં (દક્ષિણ કે પશ્ચિમ બાજુ) રહે, અને તેનું બારણું ઉત્તર કે પૂર્વ તરફ ખૂલે.

તિજોરીનું બારણું કઈ દિશામાં ખૂલે — સરળ ભાષામાં

ધારો કે તમારા ઓરડાની એક દીવાલ દક્ષિણ તરફ છે. તિજોરીની પીઠ એ દીવાલને અડાડી દો. હવે તિજોરીનું બારણું આપોઆપ ઉત્તર તરફ ખૂલશે. બારણું ખૂલતાં તિજોરીનો અંદરનો ભાગ — જ્યાં ધન મૂકેલું છે — ઉત્તર તરફ, એટલે કુબેરની દિશા તરફ હશે. પરંપરાનો ભાવ આ જ છે: ધનનું મુખ કુબેર તરફ રહે.

દક્ષિણની દીવાલ ન મળે, તો પશ્ચિમની દીવાલને પીઠ અડાડો. ત્યારે બારણું પૂર્વ તરફ ખૂલશે. પૂર્વ સૂર્ય અને ઇન્દ્રની દિશા છે — પ્રકાશ, પ્રતિષ્ઠા અને વૃદ્ધિની. તે પણ શુભ ગણાય છે.

કેટલાક વાસ્તુના જાણકારો આ જ વાત બીજી રીતે કહે છે — "તિજોરી ખોલતી વખતે તમારું મોઢું ઉત્તર તરફ હોય." બંને પાછળનો ભાવ એક જ: ઉત્તર સાથેનો સંબંધ. તમારા ઘરની રચનામાં જે સહજ બેસે, તે જ અપનાવો. દિશા માટે દીવાલ તોડવી કે ઘરમાં ખેંચતાણ ઊભી કરવી એ ઉપાયથી ઊલટું છે, કારણ કે ચોથો ભાવ — ઘરની શાંતિ — પણ ધનનો જ ભાગ છે.

જગ્યા પસંદ કરતી વખતે વ્યવહારુ વાતો

આ વાતો પરંપરા પણ કહે છે અને સલામતી પણ:

• તિજોરી સીધી જમીન પર ન મૂકો — નીચે લાકડાની પાટલી કે નાનું સ્ટૅન્ડ રાખો, જેથી ભેજથી કાગળો અને ધાતુ બંને બચે.
• ભેજવાળી દીવાલ, પાણીની પાઇપવાળી દીવાલ કે શૌચાલયને અડીને આવેલી દીવાલ ટાળો.
• છતના ભારે બીમ (પાટડા) નીચે સીધી તિજોરી ન મૂકો — વાસ્તુ તેને દબાણનું પ્રતીક ગણે છે.
• ઘરનો વચ્ચેનો ભાગ, એટલે બ્રહ્મસ્થાન (ઘરનું કેન્દ્ર), ખુલ્લો અને હળવો રાખો; તિજોરી ખૂણામાં કે દીવાલને ટેકે રહે.
• આવતા-જતા દરેકની નજર પડે એવી જગ્યાએ તિજોરી ન રાખો. પરંપરા કહે છે, ધનને દેખાડો ગમતો નથી; વ્યવહાર કહે છે, આ જ સલામતી.
• તાળું બરાબર ચાલે, ચાવી નક્કી જગ્યાએ રહે.
• અંદર હવા ફરતી રહે; કાગળો ઠાંસી ઠાંસીને ન ભરો.

ફ્લૅટ, ભાડાનું ઘર, બૅન્ક લૉકર અને પરદેશનું ઘર

આજે ઘણા લોકો ફ્લૅટમાં કે ભાડાના ઘરમાં રહે છે, જ્યાં દીવાલો અને ખૂણા પોતાની મરજીથી પસંદ કરી શકાતા નથી. એની ચિંતા ન કરો. કબાટનું તાળાવાળું ખાનું પણ તિજોરી જ છે. શક્ય હોય ત્યાં સુધી એ કબાટને ઉત્તર કે પૂર્વ તરફ ખૂલવા દો. શક્ય ન હોય, તો અંદરની સ્વચ્છતા, વ્યવસ્થા અને પૂજા પર ભાર મૂકો. પરંપરામાં ભાવ અને નિયમને દિશાથી મોટા ગણ્યા છે.

બૅન્ક લૉકરની દિશા તમે પસંદ કરી શકતા નથી, અને ત્યાં પૂજા પણ થતી નથી. એ માટે ઘરમાં એક નાનો "પ્રતિનિધિ" રાખો — ચોખ્ખા લાલ કાપડની થેલીમાં લૉકરની ચાવી, લૉકરમાં શું શું છે તેની લખેલી યાદી, અને એક ચાંદીનો સિક્કો. આ થેલી ઘરના કબાટના તાળાવાળા ખાનામાં કે પૂજાસ્થાન પાસે રાખો, અને શુક્રવારની લક્ષ્મીપૂજામાં તેનું પણ સ્મરણ કરો. પરદેશમાં રહેતા પરિવારોની ઘરની સેફ માટે પણ આ જ નિયમો લાગુ પડે છે.

આજે ઘણું ધન તિજોરીમાં નહીં, પણ બૅન્કમાં અને ડિજિટલ ખાતાંમાં રહે છે. એવે વખતે તિજોરી એ ધનનું પ્રતીક બની જાય છે. પાસબુક, રોકાણની યાદી, વીમાના કાગળો અને નૉમિનીની માહિતી તિજોરીમાં વ્યવસ્થિત રાખવી — આજના સમયમાં ધનસ્થાન સાચવવું એટલે આ જ.

તિજોરીમાં શું રાખવું — દરેક વસ્તુ પાછળનો ગ્રહ-તર્ક

હવે તિજોરીની અંદર જઈએ. આગળ કહેલી વસ્તુઓ શાસ્ત્ર અને ઘરની પરંપરા — બંનેમાંથી આવે છે. દરેક વસ્તુ સાથે તેનો તર્ક આપ્યો છે, જેથી તમે તે દેખાદેખીથી નહીં, સમજીને રાખો.

શ્રીયંત્ર — રાખવાની નહીં, પૂજવાની વસ્તુ

યંત્ર એટલે પૂજા માટે બનાવેલી પવિત્ર ભૌમિતિક આકૃતિ. "શ્રી" એટલે જ લક્ષ્મી, શોભા અને સમૃદ્ધિ. શ્રીવિદ્યાની પરંપરામાં શ્રીયંત્ર દેવી લલિતા ત્રિપુરસુંદરીનું યંત્ર છે, અને લોકપરંપરામાં તેને મહાલક્ષ્મીની કૃપા સાથે જોડવામાં આવે છે. તેની રચનામાં ઊંડો અર્થ છુપાયેલો છે:

• વચ્ચે એક બિંદુ — સૃષ્ટિનું મૂળ, જ્યાંથી બધું શરૂ થાય છે.
• તેની ચારે બાજુ એકબીજામાં ગૂંથાયેલા નવ ત્રિકોણ — ચાર ઉપર અણીવાળા (શિવ, એટલે ચેતના) અને પાંચ નીચે અણીવાળા (શક્તિ, એટલે ઊર્જા). તેમના મેળથી 43 નાના ત્રિકોણ બને છે.
• તેની બહાર આઠ અને સોળ પાંખડીવાળાં બે કમળ — કમળ લક્ષ્મીનું આસન છે.
• સૌથી બહાર ચાર દ્વારવાળી ચોરસ વાડ, જેને ભૂપુર (ધરતીનું આવરણ) કહે છે — મર્યાદા અને સુરક્ષાનું પ્રતીક.

એટલે શ્રીયંત્ર કહે છે: જ્યારે સમજ (ચેતના) અને પરિશ્રમ (ઊર્જા) મળે છે, ત્યારે સમૃદ્ધિનું કમળ ખીલે છે, અને તેને એક મર્યાદામાં સુરક્ષિત રાખવું પડે છે. તિજોરી માટે આથી સુંદર પ્રતીક મળવું મુશ્કેલ છે.

જરૂરી વાત: શ્રીયંત્ર સજાવટની વસ્તુ નથી. પરંપરા સ્પષ્ટ કહે છે — યંત્ર પૂજાથી જાગ્રત ગણાય છે, માત્ર મૂકી દેવાથી નહીં. તિજોરીમાં બંધ કરીને ભૂલી જાઓ, તો તે ધાતુનો એક ટુકડો માત્ર રહી જાય. એટલે નિયમિત પૂજા ન થઈ શકે, તો શ્રીયંત્ર પૂજાસ્થાનમાં રાખો, જ્યાં રોજ દીવો થાય છે, અને તિજોરીમાં લક્ષ્મી-ગણેશની છાપવાળો સિક્કો રાખો.

સ્થાપનાની સરળ રીત:

1. કોઈ શુક્રવારે સવારે સ્નાન કરીને તિજોરીનું એક ખાનું સાફ કરો અને તેમાં ચોખ્ખું લાલ કાપડ પાથરો.
2. તાંબા, પિત્તળ કે ચાંદીનું સપાટ શ્રીયંત્ર ચોખ્ખા પાણીથી ધોઈ, લૂછીને કાપડ પર મૂકો.
3. તેના પર કંકુ કે ચંદનનું તિલક કરો, થોડા અક્ષત (આખા ચોખા) અને એક ફૂલ ચડાવો.
4. પહેલાં ગણેશજીનું સ્મરણ કરો, પછી મહાલક્ષ્મી મંત્રની એક માળા (108 વાર) જપો.
5. છેલ્લે સંકલ્પ કરો — જે ધન આવે, તે ધર્મથી આવે અને ધર્મમાં વપરાય.

ત્યાર પછી દર શુક્રવારે ઓછામાં ઓછું એક વાર યંત્ર જુઓ, તિલક કરો, નાનો મંત્ર જપો. બજારમાં "સિદ્ધ" કે "અભિમંત્રિત" કહીને બહુ મોંઘાં યંત્રો વેચાય છે. પરંપરામાં યંત્રનો ભાવ તમારી પોતાની પૂજા અને નિયમથી જાગે છે — એટલે ચોખ્ખું, સાચી આકૃતિવાળું સાદું યંત્ર પૂરતું છે.

કુબેર યંત્ર — રખેવાળનું સ્મરણ

કુબેર યંત્ર આંકડાથી ભરેલાં ખાનાંવાળું યંત્ર છે, જે ધનના રખેવાળ કુબેરના સ્મરણ માટે રાખવામાં આવે છે. શ્રીયંત્ર ધનના આગમન અને શોભાનું પ્રતીક છે, જ્યારે કુબેર યંત્ર જાળવણી અને સંચયનું. એટલે જ "પૈસો આવે છે, પણ ટકતો નથી" એવી ફરિયાદમાં પરંપરા કુબેર યંત્ર અને કુબેર મંત્રની સલાહ આપે છે.

તેને તિજોરીના ઉપરના ખાનામાં કે ઉત્તર તરફના ભાગમાં રાખે છે. ધનતેરસ તેની સ્થાપનાનો પરંપરાગત દિવસ છે, પણ કોઈ પણ શુક્રવારે કે ગુરુવારે શરૂઆત કરી શકાય. બંને યંત્ર સાથે રાખવાં હોય તો રાખી શકો — લક્ષ્મી અને કુબેરની પૂજા સાથે જ થાય છે. પણ બે યંત્ર રાખીને બંને ભૂલી જવાં તેના કરતાં એક યંત્ર રાખીને તેને નિયમથી પૂજવું વધુ સારું.

ચાંદીનો સિક્કો — ચંદ્ર અને શુક્ર

જ્યોતિષમાં ચાંદી ચંદ્રની ધાતુ છે, અને પરંપરા તેને શુક્ર સાથે પણ જોડે છે. ચંદ્ર મન અને પ્રવાહનો કારક છે — વસ્તુઓ અટકે નહીં, વહેતી રહે, પણ વેરાઈ પણ ન જાય. શુક્ર વૈભવનો કારક છે. ચાંદીનો સિક્કો આ બંનેનો સંગમ છે: ધનનો શાંત, સુંદર અને સતત પ્રવાહ.

પરંપરામાં ધનતેરસે કે દિવાળીએ લક્ષ્મી-ગણેશની છાપવાળો ચાંદીનો સિક્કો લેવાય છે, પૂજામાં મુકાય છે, અને પછી આખું વર્ષ તિજોરીમાં રહે છે. આવતા વર્ષે નવો સિક્કો આવે છે, જૂનો પણ સાથે રહે છે. ઘણા પરિવારોમાં પેઢીઓના સિક્કા આમ જ ભેગા થાય છે — કુટુંબની સળંગતાનું આ સુંદર પ્રતીક છે.

સિક્કાને લાલ કે પીળા કાપડમાં વીંટાળીને રાખો. તેને વાપરો નહીં, ગીરવે ન મૂકો. તે બીજ છે — બીજ ખાવાનું નથી હોતું, સાચવવાનું હોય છે. "તિજોરી ક્યારેય સાવ ખાલી ન રાખવી" — આ કહેવતનું સૌથી સરળ પાલન આ જ સિક્કો છે.

પીળું કાપડ — ગુરુનો રંગ

ગુરુ ધનનો મુખ્ય કારક છે, અને પીળો ગુરુનો રંગ છે. ગુરુનું ધન એટલે સમજદારીનું ધન — વિવેકથી કમાયેલું, વિચારીને સાચવેલું, અને જરૂર પડ્યે કુટુંબ અને ધર્મના કામમાં આવતું. તિજોરીના જે ખાનામાં લાંબી બચતના કાગળો — ફિક્સ્ડ ડિપૉઝિટ, વીમો, બાળકોના ભણતરનું ભંડોળ — રાખો છો, ત્યાં ચોખ્ખું પીળું કાપડ પાથરવું એ ગુરુના આ જ ભાવનું પ્રતીક છે.

ગુરુવારે એ કાપડ ખંખેરી લો અને કાગળો પર એક નજર નાખો.

લાલ કાપડ — લક્ષ્મીપૂજન માટે

લક્ષ્મીપૂજામાં લાલ વસ્ત્ર, લાલ ફૂલ અને કંકુનું ખાસ સ્થાન છે. એટલે શ્રીયંત્ર, લક્ષ્મી-ગણેશના સિક્કા કે લક્ષ્મીજીના નાના ચિત્ર નીચે લાલ કાપડ પાથરવામાં આવે છે. જ્યોતિષમાં લાલ રંગ મંગળનો પણ છે — હિંમત અને રક્ષણનો.

એક સરળ નિયમ યાદ રાખો: પૂજાના ભાગમાં લાલ, બચત અને કાગળોના ભાગમાં પીળું. બંને કાપડ ચોખ્ખાં હોય, ફાટેલાં ન હોય, અને વર્ષમાં ઓછામાં ઓછું એક વાર — દિવાળી પહેલાં — બદલી નાખવાં. જૂનું કાપડ ધોઈને કોઈ જરૂરિયાતમંદને આપી દો.

કાગળોની વ્યવસ્થા — બુધનો ઉપાય

ઘણા લોકો તિજોરીમાં યંત્ર તો મૂકી દે છે, પણ અંદર કાગળોનો ઢગલો પડ્યો હોય છે — કઈ પહોંચ કોની છે, કઈ પૉલિસી ક્યારે પાકશે, જમીનનો અસલ દસ્તાવેજ કયો છે, કંઈ ખબર નથી. જ્યોતિષની ભાષામાં આ બુધની ઉપેક્ષા છે. બુધ હિસાબ અને લખાણનો ગ્રહ છે, અને ઉત્તર દિશાનો ગ્રહ પણ એ જ છે. જે તિજોરીમાં બુધનું માન નથી, ત્યાં કુબેરની દિશા પણ અધૂરી રહે છે.

બુધનો સૌથી મોટો ઉપાય આ જ છે:

• એક નાની નોંધપોથી રાખો, જેમાં લખેલું હોય કે તિજોરીમાં શું છે — ઘરેણાંની યાદી, દસ્તાવેજોની યાદી, કઈ પૉલિસીની તારીખ ક્યારે છે.
• દસ્તાવેજો જુદી જુદી ફાઇલોમાં રાખો — જમીન-મકાન, બૅન્ક થાપણો, વીમો, ભણતર અને નોકરીનાં પ્રમાણપત્રો, વસિયતનામું કે નૉમિનીના કાગળો.
• નકામી પહોંચો અને પસ્તી દર ત્રણ મહિને કાઢી નાખો.
• જરૂરી દસ્તાવેજોની એક નકલ ઘરમાં બીજે ક્યાંક પણ રાખો.
• આ ગોઠવણ બુધવારે કરો, અને ઇચ્છા હોય તો ગણેશ મંત્રની એક માળા જપો — ગણેશજી બુદ્ધિ અને શુભ શરૂઆતના દેવ છે.

આ ઉપાય જેટલો જ્યોતિષનો છે, એટલો જ સમજદારીનો પણ — અને એ જ તેની સુંદરતા છે.

સ્વચ્છતા — લક્ષ્મીનું પહેલું આમંત્રણ

દિવાળી પહેલાં આખું ઘર સાફ થાય છે, કારણ કે લક્ષ્મી ચોખ્ખા, ઊજળા ઘરમાં આવે છે એવી શ્રદ્ધા છે. તિજોરી માટે તો આ વાત વધુ સાચી છે. ધૂળ, બાવાં, કાટ, ભેજની ગંધ, તૂટેલું તાળું — આ બધું એ જગ્યાની ઉપેક્ષા બતાવે છે, જેને આપણે લક્ષ્મીનું સ્થાન કહીએ છીએ.

દર શુક્રવારે તિજોરી બહારથી લૂછો, અને મહિનામાં એક વાર અંદરથી. અંદર લીમડાનાં સૂકાં પાન રાખવાથી જીવાત લાગતી નથી — આ ઘરગથ્થુ સમજ છે. તિજોરી ઉપર કપડાંનો ઢગલો, જોડા-ચંપલ કે તૂટેલી વસ્તુઓ ન મૂકો.

તિજોરીમાં શું ન રાખવું, અને શું ન કરવું

શું રાખવું તે જેટલું જરૂરી છે, એટલું જ શું ન રાખવું તે પણ. અહીં ડરાવનારી કોઈ વાત નથી — માત્ર એવી વાતો, જે પરંપરા, શાસ્ત્ર અને સમજદારી — ત્રણેયની નજરે યોગ્ય નથી.

• ટોટકાની વસ્તુઓ નહીં. લીંબુ-મરચાં, ખીલી, વાળ-નખ, કંઈક પાણીમાં વહાવવા-ફેંકવાના પ્રયોગ, કે કોઈ "તાંત્રિક" પોટલી — આ જ્યોતિષના ઉપાયો નથી. તિજોરીમાં તેમની કોઈ જગ્યા નથી.
• પ્રાણીઓનાં અંગ કે ચામડીમાંથી બનેલી કોઈ વસ્તુ નહીં. "ધન ખેંચનારી" કહીને આવી વસ્તુઓ વેચાય છે. તે શાસ્ત્રનો ભાગ નથી, અને કાયદો પણ તેમને માન્ય રાખતો નથી.
• "પાકા પરિણામવાળી" મોંઘી વસ્તુઓ નહીં. "આ રાખો, સાત દિવસમાં પૈસો આવશે" એવું કહેનારા વેચનારથી દૂર રહો. કોઈ વસ્તુ આવું વચન આપી શકતી નથી.
• દવાઓ, ખાવાની વસ્તુઓ, અત્તર, તેલ કે દીવાસળી નહીં. તિજોરી ધન અને કાગળો માટે છે.
• તિજોરીની અંદર દીવો કે અગરબત્તી નહીં. દીવો પૂજાસ્થાનમાં, કાગળોથી દૂર, ખુલ્લી જગ્યાએ કરો. આ સલામતીનો નિયમ છે, અને પરંપરા પણ દીવો ખુલ્લી, ચોખ્ખી જગ્યાએ જ કરવાનું કહે છે.
• તૂટેલી, બગડેલી કે નકામી વસ્તુઓ નહીં. બંધ પડેલી ઘડિયાળ, સમારકામ વગર પડેલાં તૂટેલાં ઘરેણાં, ફાટેલી નોટો, નકામી ચાવીઓ — તેમને સમરાવો કે કાઢી નાખો.
• બીજાની થાપણ હિસાબ વગર નહીં. કોઈનાં ઘરેણાં કે પૈસા તમારી પાસે મૂકેલાં હોય, તો તેની ચિઠ્ઠી કે યાદી સાથે રાખો. શાસ્ત્ર કહે છે, ધર્મ સાથે ન જોડાયેલું ધન મન પર બોજ બને છે.
• કાળા કાપડમાં વીંટાળીને ધન નહીં. કાળો રંગ ખરાબ છે એટલે નહીં — શનિનો રંગ પણ આદરને પાત્ર છે. બસ, લક્ષ્મીપૂજાની પરંપરા લાલ અને પીળા રંગની છે.
• ગુસ્સામાં કે ઝઘડા વચ્ચે તિજોરી ન ખોલો. આ લોકપરંપરાની વાત છે, પણ તેની પાછળ ઊંડી સમજ છે — લાગણીના આવેશમાં લીધેલા ધનના નિર્ણયો મોટે ભાગે પસ્તાવો આપે છે.
• ડરથી કોઈ ઉપાય નહીં. "આ નહીં કરો તો મોટું નુકસાન થશે" એવું કોઈ કહે, તો સમજી લો — તે જ્યોતિષ નહીં, ડર વેચી રહ્યો છે. જ્યોતિષના ઉપાયો મનને શાંત કરવા માટે છે.

લોકપરંપરાની કેટલીક વસ્તુઓ — પ્રામાણિકતાથી

ઘણાં ઘરોમાં તિજોરીમાં કોડી, ગોમતી ચક્ર, આખી હળદરનો ગાંઠિયો કે કમળ કાકડી (કમળનાં બીજ) રાખવાની પરંપરા છે. આ વસ્તુઓ પ્રાચીન જ્યોતિષગ્રંથોનો નિયમ નથી; આ પછીની, લોકપરંપરા છે. તેમાં કોઈ નુકસાન નથી, અને તમારા ઘરમાં પેઢીઓથી આ ચાલતું આવ્યું હોય, તો શ્રદ્ધાથી રાખો. પણ તેમને જરૂરી માનીને ખરીદવાની જરૂર નથી, અને મોંઘાં "ખાસ" રૂપો પાછળ દોડવાની તો બિલકુલ નહીં. કમળ કાકડીની માળા લક્ષ્મીના જપ માટે પરંપરામાં જાણીતી છે — જપ કરવો હોય, તો તેનો ઉપયોગ સારો.

કુંડળીના બીજા અને અગિયારમા ભાવ — તિજોરીની સાચી ચાવી

અત્યાર સુધી આપણે દિશા અને વસ્તુઓની વાત કરી, જે દરેક ઘર માટે લગભગ સરખી છે. પણ જ્યોતિષની સાચી ભેટ એ છે કે તે દરેક વ્યક્તિ માટે જુદો માર્ગ બતાવે છે. એ માટે તમારી કુંડળીનું લગ્ન જાણવું પડશે. લગ્ન એટલે જન્મ વખતે પૂર્વ ક્ષિતિજ પર ઊગતી રાશિ; એ જ કુંડળીનો પહેલો ભાવ. લગ્નથી ગણતાં બીજો ભાવ ધનનો અને અગિયારમો લાભનો છે. ભાવનો સ્વામી એટલે એ ભાવ જે રાશિમાં પડે, તે રાશિનો સ્વામી ગ્રહ. આ બંને ભાવના સ્વામી ગ્રહો તમારી તિજોરીના સાચા રખેવાળ છે.

બાર લગ્ન — ધનસ્થાન અને લાભસ્થાનના સ્વામી

આ કોઠામાં કેટલીક વાતો ધ્યાન ખેંચે છે. સિંહ લગ્નમાં બંને ભાવનો સ્વામી બુધ છે — આવા લોકો માટે તિજોરીનો હિસાબ જ સૌથી મોટો ઉપાય છે. કુંભ લગ્નમાં બંનેનો સ્વામી ગુરુ છે — પીળું કાપડ અને ગુરુવારનો નિયમ તેમના માટે ખાસ છે. મકર લગ્નમાં ધનસ્થાન શનિનું છે — તેમનું ધન ધીમે ધીમે ભેગું થાય છે, પણ ધીરજથી ટકે છે. મેષ અને મીન લગ્નમાં લાભસ્થાન શનિનું છે — તેમની આવક મહેનત અને સમય સાથે વધે છે, એટલે નિયમિત બચત જ તેમના માટે શનિની ઉપાસના છે.

ભાવનો સ્વામી બળવાન છે કે નબળો

એક જ લગ્નના બે લોકોની તિજોરી સરખી હોતી નથી, કારણ કે ભાવનો સ્વામી ક્યાં બેઠો છે, કઈ રાશિમાં છે, તેના પર કયા ગ્રહની દૃષ્ટિ છે — આ બધું જુદું હોય છે. મોટે ભાગે:

• ભાવનો સ્વામી પોતાની રાશિમાં કે ઉચ્ચ રાશિમાં (જ્યાં ગ્રહ સૌથી બળવાન ગણાય છે) હોય, તો એ ભાવને આધાર મળે છે. ઉચ્ચ રાશિઓ: સૂર્ય મેષમાં, ચંદ્ર વૃષભમાં, મંગળ મકરમાં, બુધ કન્યામાં, ગુરુ કર્કમાં, શુક્ર મીનમાં અને શનિ તુલામાં.
• ભાવનો સ્વામી નીચ રાશિમાં (ઉચ્ચથી સાતમી રાશિ, જ્યાં ગ્રહ નબળો ગણાય છે) હોય, તો એ ગ્રહના ઉપાય પર વધુ ધ્યાન આપવું. ડરવાની વાત નથી — એનો અર્થ માત્ર એટલો કે એ ક્ષેત્રમાં મહેનત અને નિયમ થોડા વધુ જોઈશે.
• બીજા અને અગિયારમા ભાવના સ્વામી એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય — એકબીજાના ભાવમાં, સાથે, કે એકબીજાને જોતા — તો પરંપરા તેને ધનયોગ (ધન સાથે જોડાયેલો શુભ યોગ) ગણે છે.
• ગુરુની દૃષ્ટિ બીજા કે અગિયારમા ભાવ પર હોય, તો એ ભાવ સુરક્ષિત ગણાય છે. ગુરુ પોતાની જગ્યાથી પાંચમા, સાતમા અને નવમા ભાવને જુએ છે.
• બારમા ભાવનો સ્વામી બીજા ભાવમાં બેઠો હોય, તો ખર્ચની વૃત્તિ વધી શકે. તેનો જવાબ ડર નહીં, બજેટ છે — અને બારમા ભાવનું શુભ રૂપ, એટલે દાન, નિયમથી કરવું.

દશા અને ગોચર — અત્યારનો સમય

કુંડળી આખી જિંદગી એક જ રીતે ચાલતી નથી. વિંશોત્તરી દશામાં (ગ્રહોના સમયગાળાનો ક્રમ) દરેક ગ્રહનાં વર્ષ નક્કી છે — કેતુ 7, શુક્ર 20, સૂર્ય 6, ચંદ્ર 10, મંગળ 7, રાહુ 18, ગુરુ 16, શનિ 19 અને બુધ 17 વર્ષ. અત્યારે તમારા બીજા કે અગિયારમા ભાવના સ્વામીની દશા ચાલતી હોય, તો તિજોરી સાથે જોડાયેલા નિર્ણયો — નવી બચત, ઘરેણું, જમીનનો સોદો — આ સમયે ખાસ ધ્યાન માગે છે. બારમા ભાવના સ્વામીની દશા હોય, તો ખર્ચનું આયોજન પહેલેથી કરવું એ ડહાપણ છે.

શનિનું ગોચર (આકાશમાં અત્યારે શનિ કઈ રાશિમાંથી પસાર થાય છે) ઘણા લોકોને ચિંતામાં નાખે છે. પણ શનિનો સંદેશ સરળ છે — શિસ્ત. જે તિજોરીમાં દર મહિને થોડું, પણ નિયમથી, ઉમેરાય છે, તેના માટે શનિ સૌથી ભરોસાપાત્ર રખેવાળ છે.

પોતાની કુંડળી પરથી તિજોરીના ઉપાય પસંદ કરો

હવે સાચું કામ. ઉપરના કોઠામાંથી તમારા બીજા અને અગિયારમા ભાવનો સ્વામી જુઓ. પછી નીચેના કોઠામાં એ ગ્રહની હાર વાંચો. બંને સ્વામી જુદા ગ્રહ હોય, તો બંનેની વાતો અપનાવો; જે ગ્રહ નબળો હોય, તેના પર પહેલાં ધ્યાન આપો.

સામાન્ય પારાશરી પદ્ધતિમાં રાહુ અને કેતુ કોઈ રાશિના સ્વામી ગણાતા નથી, એટલે તેઓ ભાવના સ્વામી બનતા નથી. તેઓ તમારા બીજા કે અગિયારમા ભાવમાં બેઠા હોય, તો કોઈ જાણકારને આખી કુંડળી બતાવો — ત્યાં ઉપાય તેમની સાથે બેઠેલા ગ્રહો અને ચાલતી દશા પર આધાર રાખે છે.

એક ઉદાહરણ — મેષ લગ્ન

ધારો કે કોઈનું મેષ લગ્ન છે. બીજો ભાવ વૃષભ, સ્વામી શુક્ર; અગિયારમો ભાવ કુંભ, સ્વામી શનિ. તેની કુંડળીમાં શુક્ર પોતાની ઉચ્ચ રાશિ મીનમાં છે, પણ શનિ પોતાની નીચ રાશિ મેષમાં છે. સરળ અર્થ એ થયો કે ભેગું કરવાની અને સુંદર રીતે સાચવવાની ક્ષમતા સારી છે, પણ આવક ધીમી અને મહેનતવાળી છે.

આવા સમયે તિજોરીમાં શુક્ર માટે ચાંદીનો સિક્કો અને શુક્રવારની લક્ષ્મીપૂજા તો રહે, પણ મુખ્ય ધ્યાન શનિ પર જાય — દર મહિને નક્કી રકમ બાજુએ મૂકવાનો નિયમ, શનિવારે કોઈ મહેનતુ વ્યક્તિની સેવા કે કાળા તલનું દાન, અને 43 દિવસ શનિ મંત્રની એક માળા. આ ઉદાહરણ માત્ર સમજાવવા માટે છે; સાચી કુંડળીમાં દૃષ્ટિ, દશા અને બાકીના ગ્રહો પણ જોવા પડે છે.

ગ્રહોના મંત્ર

જે ગ્રહને આધાર આપવો હોય, તેનો મંત્ર રોજ એક માળા (108 વાર), ઓછામાં ઓછા 43 દિવસ ખાડો પાડ્યા વગર જપો. એક સમયે એક જ ગ્રહનો મંત્ર લો, જેથી નિયમ સચવાય. જપ એ ગ્રહના વારથી શરૂ કરવાની પરંપરા છે.

સૂર્ય (રવિવાર):

"ૐ હ્રાં હ્રીં હ્રૌં સઃ સૂર્યાય નમઃ"

ચંદ્ર (સોમવાર):

"ૐ શ્રાં શ્રીં શ્રૌં સઃ ચન્દ્રમસે નમઃ"

મંગળ (મંગળવાર):

"ૐ ક્રાં ક્રીં ક્રૌં સઃ ભૌમાય નમઃ"

બુધ (બુધવાર):

"ૐ બ્રાં બ્રીં બ્રૌં સઃ બુધાય નમઃ"

ગુરુ (ગુરુવાર):

"ૐ ગ્રાં ગ્રીં ગ્રૌં સઃ ગુરવે નમઃ"

શુક્ર (શુક્રવાર):

"ૐ દ્રાં દ્રીં દ્રૌં સઃ શુક્રાય નમઃ"

શનિ (શનિવાર):

"ૐ પ્રાં પ્રીં પ્રૌં સઃ શનૈશ્ચરાય નમઃ"

રત્ન વિશે એક સ્પષ્ટ વાત

તિજોરીમાં રત્ન મૂકી દેવું એ કોઈ શાસ્ત્રીય ઉપાય નથી. અને રત્ન પહેરવું હોય તો કોઈ જાણકારને આખી કુંડળી બતાવીને જ; જે ગ્રહને શાંત કરવો હોય તેનું રત્ન ઊલટી અસર કરી શકે છે. મંત્ર, દાન અને સેવા દરેક માટે સુરક્ષિત માર્ગ છે.

શુક્રવારની લક્ષ્મીપૂજા અને કુબેર મંત્ર

શુક્રવાર શુક્રનો વાર છે, અને શુક્ર વૈભવનો કારક છે. પરંપરામાં આ લક્ષ્મીપૂજાનો દિવસ ગણાય છે. તિજોરી માટે અઠવાડિયાનો આ જ સૌથી ખાસ દિવસ છે.

શુક્રવારનો સરળ ક્રમ:

1. સવારે કે સાંજે, સ્નાન પછી, તિજોરીને બહારથી ચોખ્ખા કપડાથી લૂછો.
2. પૂજાસ્થાનમાં ઘીનો દીવો કરો — તિજોરીની અંદર નહીં, બહાર પૂજાસ્થાનમાં જ.
3. તિજોરી ખોલો, શ્રીયંત્ર કે લક્ષ્મી-ગણેશના સિક્કા પર કંકુનું તિલક કરો અને એક ફૂલ મૂકો.
4. પહેલાં ગણેશ મંત્ર અગિયાર વાર, પછી મહાલક્ષ્મી મંત્રની એક માળા, પછી કુબેર મંત્ર ઓછામાં ઓછો અગિયાર વાર — સમય હોય તો એક માળા.
5. છેલ્લે હાથ જોડીને આ અઠવાડિયે જે મળ્યું તે માટે આભાર માનો; પછી તિજોરી બંધ કરો.

ગણેશ મંત્ર:

"ૐ ગં ગણપતયે નમઃ"

મહાલક્ષ્મી મંત્ર:

"ૐ શ્રીં હ્રીં શ્રીં કમલે કમલાલયે પ્રસીદ પ્રસીદ શ્રીં હ્રીં શ્રીં ૐ મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ"

લાંબો મંત્ર અઘરો લાગે, તો નાનો મંત્ર પણ એટલી જ શ્રદ્ધાથી જપી શકાય:

"ૐ શ્રીં મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ"

કુબેર મંત્ર:

"ૐ યક્ષાય કુબેરાય વૈશ્રવણાય ધનધાન્યાધિપતયે ધનધાન્યસમૃદ્ધિં મે દેહિ દાપય સ્વાહા"

આ મંત્રનો ભાવ સમજી લો: "હે યક્ષરાજ કુબેર, વિશ્રવાના પુત્ર, ધન અને ધાન્યના સ્વામી — મને ધનધાન્યની સમૃદ્ધિ આપો, અપાવો." અહીં "ધાન્ય" એટલે અનાજ પણ માગ્યું છે. એટલે પરંપરા ધનને માત્ર સિક્કામાં નહીં, ઘરના ભરેલા અનાજના કોઠારમાં પણ જુએ છે.

સમય હોય તો શુક્રવારે શ્રીસૂક્ત કે કનકધારા સ્તોત્રનો પાઠ પણ કરી શકો — બંને લક્ષ્મીની સ્તુતિના જાણીતા પાઠ છે. જપનો નિયમ યાદ રાખો: કોઈ એક મંત્ર રોજના જપ માટે પસંદ કરો, તો રોજ એક માળા (108 વાર), ઓછામાં ઓછા 43 દિવસ ખાડો પાડ્યા વગર. શુક્રવારની પૂજા તેની ઉપરાંત. અને શુક્રવારનો ઉપવાસ કરવો હોય, તો તબિયત સારી હોય ત્યારે જ.

રોજનો નાનો ક્રમ — દીવો, આભાર, હિસાબ

નાનો ક્રમ રોજ થાય છે, અને ઊંડી અસર એની જ થાય છે. તિજોરી માટે દિવસની પાંચથી દસ મિનિટ પૂરતી છે.

અહીં એક વાત ખાસ સમજવા જેવી છે. કુંડળીનો બીજો ભાવ ધનનો પણ છે અને વાણીનો પણ. આ સંયોગ નથી. પરંપરા માને છે કે જે ઘરમાં પૈસાને લઈને કડવાં વેણ અને મહેણાં-ટોણાં ચાલે છે, ત્યાં ધનસ્થાન પણ અશાંત રહે છે. એટલે તિજોરીનો એક ઉપાય જીભમાં છે — પૈસાને "ધૂળ" કહીને તેનું અપમાન ન કરો, અને ખર્ચની વાત કરવી હોય તો શાંતિથી કરો.

આભાર માનવો એ પણ એક ઉપાય છે. રાત્રે સૂતાં પહેલાં મનમાં ત્રણ વસ્તુઓ ગણો જે આજે તમારી પાસે હતી — ભોજન, છાપરું, પોતાના લોકોનો સાથ. જે મન "જે છે" તે જોઈ શકે છે, એ જ "જે આવવાનું છે" તેના માટે ધીરજ રાખી શકે છે. જ્યોતિષમાં ચંદ્ર (મન) શાંત હોય, તો બાકીના ગ્રહોના ઉપાયો પણ બરાબર સધાય છે.

તહેવારો અને તિજોરી — વર્ષનો ક્રમ

વર્ષના કેટલાક દિવસો પરંપરામાં તિજોરી માટે ખાસ ગણાય છે.

• ધનતેરસ — આ દિવસે કુબેર અને ધન્વંતરિ (આયુર્વેદના દેવ)ની પૂજા થાય છે. નવો ચાંદીનો સિક્કો કે વાસણ લેવાની પરંપરા છે, અને ઘણાં ઘરોમાં ઘરના સિક્કા-ઘરેણાંની પૂજા પણ આ જ દિવસે થાય છે. કુબેર યંત્રની સ્થાપના માટે આ સૌથી જાણીતો દિવસ છે.
• દિવાળી — ચોપડા પૂજન — લક્ષ્મી-ગણેશની પૂજા સાથે વેપારી ઘરોમાં નવા ચોપડાનું પૂજન થાય છે, જેને શારદા પૂજન પણ કહે છે. ચોપડામાં કંકુથી સ્વસ્તિક દોરાય છે અને "શ્રી" તથા "શુભ-લાભ" લખાય છે. તિજોરીના બારણે પણ કંકુ કે હળદરથી સ્વસ્તિક કરાય છે. લોકપરંપરામાં શુભ અને લાભ ગણેશજીના પુત્રો ગણાય છે — અને જુઓ, "લાભ" એ જ કુંડળીના અગિયારમા ભાવનું નામ છે.
• લાભ પાંચમ — કારતક સુદ પાંચમે ઘણા વેપારીઓ દુકાન-પેઢી ફરી ખોલે છે અને નવા વર્ષનો વેપાર શરૂ કરે છે. નામમાં જ "લાભ" છે — અગિયારમા ભાવનું, આવકનું પર્વ. આ દિવસે નવી બચતની શરૂઆત કરવી પરંપરાને અનુરૂપ છે.
• શરદ પૂનમ — લોકમાન્યતા છે કે આ રાત્રે લક્ષ્મીજી પૂછે છે, "કો જાગર્તિ?" — કોણ જાગે છે? ગુજરાતમાં આ રાત્રે ચાંદનીમાં દૂધ-પૌંઆ મૂકીને આરોગવાની પરંપરા છે. પૂરો ચંદ્ર, ચાંદી જેવી ચાંદની — આ ચંદ્રનો દિવસ, અને ચાંદીના સિક્કાની પૂજા માટે સુંદર પ્રસંગ.
• અખાત્રીજ — અક્ષય તૃતીયા; "અક્ષય" એટલે જેનો ક્ષય ન થાય. આ દિવસે સોનું-ચાંદી લેવાની કે નવી બચત શરૂ કરવાની પરંપરા છે.

પ્રામાણિક વાત — યંત્ર અને વસ્તુઓ શું કરે છે, શું નથી કરતી

કોઈ પણ યંત્ર, સિક્કો, કાપડ કે મંત્ર પોતાની મેળે પૈસો લાવતો નથી. જ્યોતિષમાં ધન સાથે ઘણા ભાવ જોડાયેલા છે — દસમો ભાવ કર્મ (કામધંધા)નો, નવમો ભાગ્યનો, અગિયારમો લાભનો અને બીજો સંચયનો. તિજોરી આ સાંકળની છેલ્લી કડી છે — જ્યાં કમાયેલું આવીને ઠરે છે. કમાણીની કડી જ નબળી હોય, તો માત્ર તિજોરી સજાવવાથી વાત નહીં બને.

તો પછી આ ઉપાયો કરે છે શું? તેઓ ત્રણ કામ કરે છે:

1. શ્રદ્ધાને રૂપ આપે છે. દર શુક્રવારે તિજોરી ખોલીને દીવાના પ્રકાશમાં આભાર માનવાથી ધન પ્રત્યેનો તમારો ભાવ બદલાય છે — લાલચ કે ડરની જગ્યાએ આદર આવે છે.
2. શિસ્ત ઘડે છે. દર અઠવાડિયે તિજોરી જોવી, દર બુધવારે હિસાબ, દર મહિને બચત — આ નિયમો જ ખરેખર ધનને ટકાવે છે. પૂજા એ નિયમો યાદ રાખવાની સુંદર રીત છે.
3. મનને શાંત કરે છે. પૈસાની ચિંતામાં લીધેલા નિર્ણયો મોટે ભાગે ખોટા પડે છે. જપ અને આભાર મનને (ચંદ્રને) સ્થિર કરે છે, અને સ્થિર મન સારા નિર્ણયો લે છે.

એટલે ઉપાય ખાતરી નથી; તે આધાર છે. નિયમ અને શ્રદ્ધાથી કરેલો ઉપાય તમને સાચી દિશામાં ટકાવી રાખે છે — અને મોટે ભાગે એટલું જ પૂરતું હોય છે. દેવાનો બોજ હોય, તો જ્યોતિષના ઉપાય સાથે સમજદારીથી ખર્ચ અને સ્પષ્ટ આયોજન પણ એટલાં જ જરૂરી છે.

ઘરની તિજોરી, ઘરના લોકો — બંનેની કુંડળી પરથી ઉપાય

તિજોરી કોઈ એક વ્યક્તિની નથી હોતી — તે આખા ઘરની હોય છે. તેમાં માતાનાં ઘરેણાં હોય છે, પિતાના કાગળો, પતિ-પત્નીની સહિયારી બચત, બાળકોના ભણતરનું ભંડોળ. કુંડળીનો બીજો ભાવ પણ માત્ર ધનનો નહીં, કુટુંબનો ભાવ છે. એટલે તિજોરીનો સવાલ એકલાની કુંડળીથી પૂરો ઉકેલાતો નથી.

વિચારો — પતિ-પત્નીમાંથી એકની અત્યારે બારમા ભાવના સ્વામીની દશા ચાલે છે, જેથી ખર્ચ વધેલો છે; બીજા પર શનિનું ગોચર ભારે છે, જેથી મનમાં ચિંતા અને તાણ છે. હવે તિજોરીના દરેક નિર્ણય પર ચર્ચા ઝઘડામાં ફેરવાય છે. અહીં કોઈ એક ખોટું નથી, કોઈ દોષી નથી — માત્ર બંનેનો અત્યારનો સમય જુદી જુદી દિશામાં ખેંચે છે. એવે વખતે બંનેની કુંડળી સાથે જોવાય, તો સમજાય છે કે તાણ ક્યાંથી આવે છે, અને બંનેએ મળીને કયો ઉપાય કરવો.

અમારાં બે મિલન આ જ કામ માટે છે, અને તે શું કરે છે એ અમે સાચેસાચું કહીએ છીએ:

• પતિ-પત્ની કુંડળી મિલન — પરણેલા દંપતી માટે. તે બંનેની કુંડળીમાંથી સ્વભાવનો મેળ, મંગળ, સાતમો ભાવ (જીવનસાથી), લગ્નના કારક શુક્ર અને ગુરુ, ચંદ્ર (મન), વાણી, અને બંનેની અત્યારની દશા તથા શનિનું ગોચર જુએ છે. પછી ઉપાય અને આખા અઠવાડિયાનો ક્રમ કહે છે — કયો વાર, કયો મંત્ર, કોના માટે.
• ગૃહશાંતિ કુંડળી મિલન — ઘરના કોઈ પણ બે સભ્ય, જેમ કે સાથે દુકાન ચલાવતા પિતા-પુત્ર, કે સહિયારી મિલકતવાળા બે ભાઈ. તે સ્વભાવનો મેળ, ચંદ્ર, ચોથો ભાવ (ઘરની શાંતિ), વાણી, પિતૃદોષ અને કાલસર્પ (આ બંને પછીની પરંપરાના વિષયો છે, અને રિપોર્ટ તેમને આ જ રૂપમાં કહે છે), અત્યારની દશા અને શનિનું ગોચર જોઈને ઉપાય કહે છે.

પ્રામાણિકતાથી કહીએ તો: અમારો રિપોર્ટ ધન ક્યારે કે કેટલું આવશે તે કહેતો નથી. તે ધનની ભવિષ્યવાણી કરતો નથી. તે બંનેની કુંડળી પરથી ઘરના સંબંધો, મન, અત્યારનો સમય અને તેમના ઉપાય કહે છે. પણ ઘરમાં પૈસો ન ટકે, તો મોટે ભાગે ઘરના લોકોનો અત્યારનો સમય અને આપસી મેળ પણ સાથે ચાલતો હોય છે — અને ત્યાં આ મિલન ખરેખર કામ આવે છે.

રિપોર્ટ બંનેની જન્મતારીખ, જન્મસમય અને જન્મસ્થળ પરથી બને છે. ચુકવણી પછી મિલનનું પૂરું પરિણામ સાઇટ પર તરત ખૂલે છે. આખો રિપોર્ટ PDFમાં આવે છે — તેમાં બંનેની પોતાની કુંડળી, ઉપાયોનું પૂરું વિધાન, અઠવાડિયાનો ક્રમ, અને "તમારા સવાલ — સીધા જવાબ" વાળો ભાગ હોય છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો